THÁI THƯỢNG CẢM ỨNG THIÊN – Tập 90/195 (49A – bộ 128 đĩa)
Các vị đồng học, xin chào mọi người.
Hôm qua tôi đã giảng đến “phi nghĩa nhi động, bội lý nhi hành, dĩ ác vi năng” (dấy lòng phi nghĩa, làm chuyện trái nghịch đạo lý. Coi chuyện làm ác là tài năng)
Trong Kinh Phật có một đoạn, ở chỗ này Ngài cũng đã trích lục ra. Phật nói tất cả người ác trong thế gian khi chết đều đọa địa ngục. Trong địa ngục cũng có người quản sự, người này gọi là “Ngưu Đầu A Bàng”, nhân gian chúng ta thường hay gọi là Ngưu Đầu Mã Diện, người này là quản lý những hình phạt trong địa ngục. Ngưu Đầu Mã Diện rất là hung ác, một chút tâm từ bi cũng không có, nhìn thấy chúng sanh chịu khổ mà không có chút tâm thương xót, trái lại cho rằng cái khổ của người đã chịu vẫn còn chưa đủ, hình phạt cho người vẫn chưa đủ nặng, cho nên những người này thường hay ôm tâm ác độc. Phật nói, người thọ báo đều là người ở nhân gian bất hiếu cha mẹ, hủy báng Tam Bảo, nhục mạ lục thân quyến thuộc, khinh mạn sư trưởng, hãm hại người hiền, giết hại chúng sanh, tạo các ác nghiệp. Chúng ta nghĩ xem, mấy câu nói này của Phật, chúng ta có hay không? Hiếu thuận cha mẹ, chúng ta nghe nói rồi, chúng ta chính mình có làm được hay không?
Hiếu thuận, cái ý này rất sâu rất rộng, phía trước chúng ta đã nói rất nhiều. Thời kỳ niên thiếu, đi học ở trường, học lực không tốt, hạnh kiểm không tốt, đây là bất hiếu. Thanh niên thời đại này có ai biết được là sau khi hoàn thành việc học, bước vào xã hội, thành gia lập nghiệp, nếu trong nhà bất hòa, ở nơi làm việc cùng với đồng nghiệp, với bạn bè không thể chung sống hòa thuận, thường hay làm cho cha mẹ lo lắng cũng là bất hiếu? Chúng ta đã là người xuất gia, không nỗ lực tu hành, giới-định-huệ tam học không thể nâng cao, ngay trong đời này không thể siêu vượt tam giới, thoát ly sáu cõi luân hồi, đây là bất hiếu. Cho nên, câu “bất hiếu cha mẹ” không phải là Phật nói với người nào khác, mà là nói với chính chúng ta. Mỗi một người ở trên cương vị công tác của chính mình, ở nơi hoàn cảnh công tác hiện tại, làm thế nào tận trung tận hiếu? Trong quần chúng xã hội rộng lớn, cơ duyên tiếp nhận giáo dục Thánh Hiền, tiếp nhận giáo dục Phật pháp càng ngày càng ít. Chúng ta may mắn gặp được, sau khi gặp được rồi thì ở ngay trong đời này nhất định phải nắm lấy cơ hội khó được này, phải làm cho tốt.
Hai chữ “Trung Hiếu” này, chúng ta khái quát cả thảy Phật pháp để xem, tất cả chư Phật Như Lai tự hành hóa tha, hai chữ này có thể khái quát hết rồi. Thế nào là Phật pháp? Trung hiếu chính là Phật pháp, trung hiếu chính là Bồ-đề đại đạo. Trong ba phước của Quán Kinh, hai câu trong phước thứ nhất là “hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng”, hai câu này làm đến được tột điểm thì thành Phật. Hai câu tám chữ này, trên quả vị Như Lai mới làm đến viên mãn. Bồ Tát Đẳng Giác vẫn còn một phẩm sanh tướng vô minh chưa phá, cho nên “hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng” còn kém khuyết một phần, chưa đạt đến cứu cánh viên mãn. Cho nên, câu nói của Phật, “bất hiếu cha mẹ”, thậm chí đối với Bồ-tát Đẳng Giác mà nói, vẫn là đang nhắc nhở họ rằng: “Hiếu của con chưa làm được viên mãn”. Chúng ta nghe được câu nói này phải nên sanh khởi tâm cảnh giác cao độ, đây gọi là học Phật.
Phật là đại hiếu cứu cánh viên mãn, Phật là phụng sự cứu cánh viên mãn. Sư trưởng của Phật là tất cả chư Phật trong quá khứ, không chỉ tất cả chư Phật trong quá khứ mà tất cả chư Phật hiện tiền, tất cả chư Phật vị lai, Phật đều thừa sự cúng dường. Điều này chúng ta làm gì biết được? Sự việc hủy báng Tam Bảo, chúng ta đã làm quá nhiều. Có lẽ các vị đồng tu khi nghe qua, không cho là việc gì. Kỳ thật, bốn chúng đệ tử chúng ta, tại gia, xuất gia, nam chúng, nữ chúng, nếu không chân thật y giáo phụng hành, ở trong xã hội không biểu hiện ra hình tượng đệ tử Phật chân thật thì chúng ta đã hủy báng Tam Bảo. Để người trong xã hội nói “đệ tử Phật mà như vậy à?”, thì các vị nghĩ xem, đây có phải là hủy báng Tam Bảo không? Hình tượng quan trọng như vậy, cho nên bốn chúng đệ tử chúng ta, bất luận là vào lúc nào, ở bất cứ nơi đâu, cùng ở chung với tất cả đại chúng, nếu khiến người lễ kính Tam Bảo, cung kính Tam Bảo, tán thán Tam Bảo, đây là làm rạng rỡ cho Tam Bảo, là lợi ích chúng sanh. Nếu chúng ta vẫn tạo tác ác nghiệp, để người khác hủy báng, để người khác xem thường, để người khác vì ta mà tạo nghiệp, đây không phải hủy báng thì là gì? Cho nên sự hành trì, lời nói, cử chỉ của đệ tử Phật trong đời sống đều phải làm tấm gương tốt cho tất cả chúng sanh. Phật nói những câu này, chúng ta đều phải nỗ lực mà phản tỉnh, tư duy, làm thế nào học tập tránh những lỗi lầm này. Những lỗi lầm này đều là nghiệp nhân của địa ngục A-tỳ.
“Mạ nhục lục thân”, mạ là hủy báng, nhục là sỉ nhục; hủy báng, sỉ nhục thân bằng bằng quyến thuộc. “Khinh mạn sư trưởng” là xem thường, sanh tâm ngạo mạn đối với sư trưởng, không hề xem sư trưởng ra gì. Phạm vi của sư trưởng rất lớn, thầy cô dạy bảo chúng ta là sư trưởng. Chúng ta đã từng học qua tiểu học, học qua trung học, có một số đồng tu học qua đại học, người trực tiếp dạy bảo bạn chính là sư trưởng của bạn. Nếu đem phạm vi này mở rộng, phàm hễ là những nhân sĩ làm công tác giáo dục thì đều là sư trưởng. Người thời xưa biết tôn kính người đi học. Người đi học giáo hóa xã hội đại chúng, gần như mỗi một người đi học đều là người thầy giáo dục xã hội. Chúng ta tôn trọng người đi học, tôn trọng người làm công tác giáo dục, đây là tôn sư trọng đạo. Thay đổi phong tục tập quán cũ, đây là đại thiện, có mấy người hiểu được? Hiện tại không cần nói làm công việc giáo dục xã hội rộng lớn, những người làm công tác giáo dục, những thầy cô ngày trước đã từng dạy bảo ta, còn có mấy người ta có thể nhớ đến? Còn có mấy người biết quan tâm đến thầy cô? Xã hội hiện tại này, chúng ta thấy được rất rõ ràng. Đây là chánh đạo, là an định xã hội, thế giới hòa bình, là nguồn gốc phước lợi của tất cả chúng sanh, cho nên Phật đem hai câu này xếp vào điều thứ nhất. “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng”, không phân tộc loại, không phân tôn giáo, chỉ cần là người làm công tác giáo dục thì chúng ta đều phải hiếu dưỡng, đều phải phụng sự. Để khởi lên tác dụng dẫn đầu trong xã hội thì cần làm ra mẫu mực tốt. Cho nên, ý nghĩa của mỗi câu sâu rộng vô tận. Chúng ta có thể dùng Hoa Nghiêm để ấn chứng. Phạm vi mỗi câu nói của Phật đều là tận hư không, khắp pháp giới, không phải hạn cuộc ở một khu vực, hay trong một khoảng thời gian. Người học tập chúng ta phải nhận biết rõ ràng, ở khu vực hiện tại này, vào giai đoạn hiện tiền này phải nên có cách làm thế nào. Đây gọi là quán cơ. Khế lý-khế cơ thì mới có thể tự độ và độ tha.
“Ức hiếp người hiền”, phần nhiều là do sanh tâm đố kỵ. Phiền não, đố kỵ, sân hận cũng là nhiều đời mà có. Xem thấy người khác làm một việc tốt, nhất là xem thấy người khác vượt hơn chính mình, trong lòng luôn khó chịu. Khó chịu mà không có hành vi chướng ngại thì tạo nghiệp nhẹ. Nếu có hành vi chướng ngại người khác làm việc thiện thì tội lỗi này rất nặng. Trong giới Kinh kết tội là xem sự ảnh hưởng của việc hành thiện của họ đối với xã hội, nếu ảnh hưởng càng lớn thì tội chướng ngại của bạn càng nặng, nếu thiện hạnh của họ ảnh hưởng không lớn lắm đối với xã hội thì tội chướng ngại của bạn tương đối nhẹ. Đây là luận đến quả báo. Chúng ta là người học Phật, là người tu hành, nếu nhìn thấy việc tốt của người khác mà còn có ý niệm này thì lập tức phải cảnh giác, phải sanh tâm hổ thẹn.
Phật Bồ-tát dạy bảo chúng ta, Thánh Hiền nhân cũng dạy bảo chúng ta phải “thành toàn điều tốt đẹp cho người”. Cái ý này chính là gặp người khác làm việc tốt, làm việc thiện, làm việc có lợi ích đối với xã hội, đối với chúng sanh, chúng ta không những không nên đố kỵ mà còn phải giúp đỡ họ, thành tựu họ. Chúng ta giúp đỡ họ, chúng ta thành tựu họ, chúng ta tán thán họ thì chính chúng ta có phước, có được công đức lợi ích, chúng ta cùng với người làm là giống nhau. Do đây có thể biết, gặp được sự việc này, kiết hung họa phước chân thật ở ngay trong một niệm của chính mình. Một niệm giác là kiết, phước báo hiện tiền. Một niệm mê, đố kỵ, chướng ngại là hung, là tai họa.
Việc thiện nhỏ là giới hạn ở một khu vực, giới hạn ở một chủng tộc. Việc thiện lớn thì không giới hạn ở một khu vực, không giới hạn ở chủng tộc, không giới hạn ở tín ngưỡng tôn giáo. Người xưa nói rất hay: “Không đọc Hoa Nghiêm thì không biết được cảnh giới của Như Lai, không thâm nhập Hoa Nghiêm thì không thể mở rộng được tâm lượng của chính mình”. Tâm lượng của chính mình cùng tâm lượng của chư Phật Như Lai vốn dĩ là như nhau, “tâm bao thái hư, lượng khắp pháp giới”. Hiện tại bởi vì chúng ta mê hoặc, bởi vì tình chấp, khiến tâm lượng của chính mình thu lại rất nhỏ, không thể bao dung người, không thể bao dung việc. Đây là lỗi lầm của chính chúng ta. Cho nên, chúng ta gặp người khác hành thiện thì phải nhiệt tâm tán thán giúp đỡ.
Đồng tu học Phật rất nhiều, trong đó cũng có số ít, mà như lời của lão sư Lý trước kia đã nói: “Thiên lậu chấp”, “thiên kiến chấp trước”. Họ học Phật, phạm vi giới hạn chỉ ở trong Phật giáo, thấy các tôn giáo khác đều đối lập, giới hạn ở trong quần thể của chính mình; xem thấy quần thể khác, nhìn thấy người nước ngoài cũng thấy đối lập. Họ cũng trì giới, họ cũng đọc Kinh, họ cũng trường chay, họ cũng bái Phật, thế nhưng tâm lượng không thể mở rộng, xem thấy tôi tiếp xúc với các tôn giáo khác, quần thể khác thì lo ngại trùng trùng. Họ nói, Pháp sư Tịnh Không không biết làm cái gì, hiện tại vì sao không học Phật mà đi làm đa nguyên văn hóa rồi. Sau khi nghe rồi tôi rất đau lòng. Nhà Phật chúng ta dạy “phát tâm Bồ-đề”, dạy “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”, những người chưa học Phật đó gọi là đa nguyên văn hóa. Đa nguyên văn hóa là gì? Đa nguyên văn hóa chính là “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”. Danh từ không như nhau, nhưng ý nghĩa hoàn toàn giống nhau. Họ không phân chủng tộc, không phân tộc quần, không phân tôn giáo, không phân văn hóa, một mực bình đẳng đối đãi, kính yêu lẫn nhau, tôn trọng lẫn nhau, hợp tác lẫn nhau, các vị nghĩ xem, đây không phải “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ” thì là gì? Người ta thật làm được rồi, còn chúng ta thì ngày ngày đang hô khẩu hiệu, nhưng xem tất cả chúng sanh thành oan gia đối đầu, vậy thì sai rồi. Ngày nay các tôn giáo khác thành lập những viện dưỡng lão, cô nhi viện, trại cai nghiện, rất nhiều sự nghiệp từ thiện xã hội, chúng ta cúng dường một số tiền tài, tín đồ Phật giáo xem thấy trong lòng khó chịu, hỏi “tại vì sao đem tiền của chúng ta tặng cho tôn giáo khác?”. Tôi hỏi ngược lại họ, viện dưỡng lão chúng ta có cần làm hay không? Phải làm! Cô nhi viện chúng ta có cần làm hay không? Phải làm! Sự nghiệp từ thiện chúng ta có nên làm hay không? Phải nên làm! Vậy bạn đi làm đi, tôi không có thời gian, tôi không có tiền. Người ta làm rồi, chúng ta đến đầu tư, vậy thì cũng giống như chúng ta làm thôi, ta tham gia cổ đông. Các vị nghĩ xem có đúng không? Đã có người phát tâm đi làm rồi, chúng ta đầu tư tham gia như là cổ đông, sự nghiệp từ thiện đó chẳng phải chúng ta đã có một phần hay sao? Các vị cúng dường tôi, tôi mang đi đầu tư khắp nơi, các vị mỗi người đều là cổ đông của từ thiện xã hội. Tôi không đem tiền của cúng dường của các vị đi lãng phí. Các vị chính mình cũng biết được, các vị đều là ông chủ cổ đông của những sự nghiệp đó của họ, cho dù bỏ tiền ra bao nhiêu cũng là việc tốt. Vì sao tâm lượng nhỏ đến như vậy? Vì sao không thể dung nạp người? Vì sao không thể muốn người ta làm chút việc tốt? Dường như việc tốt chỉ để một mình bạn làm, người khác làm thì khó chịu. Hữu ý vô ý tạo tác rất nhiều tội nghiệp, chính mình còn cho rằng học Phật cũng không tệ, học được rất tốt, tương lai đọa A-tỳ Địa Ngục vẫn không biết tại vì sao mà đọa? Diêm La Vương giải thích từng việc từng việc cho bạn nghe, đến lúc đó bạn hối hận không kịp. Cho nên học Phật, hai câu phía trước nói được rất rõ ràng, nhất định phải thấu rõ nghĩa lý, thấu rõ nghĩa lý sự việc này. Nếu ngày ngày không đọc Kinh, ngày ngày không ở nơi đây nghiên cứu, thảo luận, học tập, bạn làm sao có thể thâm nhập? Cho nên, truy cứu ngọn nguồn vẫn là lỗi lầm không thấu rõ giáo nghĩa Đại Thừa. Nếu thấu rõ giáo nghĩa, thấu rõ Phật lý, những vọng tưởng, phân biệt, chấp trước này của bạn tự nhiên liền tiêu mất; cách nhìn, cách nghĩ, cách làm của bạn tự nhiên liền tương ưng với Phật Bồ-tát.