Cuộc đời và cống hiến của Lão pháp sư Thượng Tịnh Hạ Không

“Khắp khiến chúng sanh phá mê khai ngộ, lìa khổ được vui” là ý nghĩa chân thật trong cuộc đời của Lão hòa thượng Tịnh Không. “Chân thành, thanh tịnh, bình đẳng, chánh giác, từ bi; nhìn thấu, buông xả, tự tại, tùy duyên, niệm Phật” là nguyên tắc lập thân xử thế của ngài. “Thành kính khiêm hòa, từ ái bình đẳng, hằng thuận tri ân, nhẫn nhục tinh tấn” là phong thái độ hóa chúng sanh của ngài. Lão hòa thượng Tịnh Không xứng đáng là bậc hành giả Bồ-tát Đại thừa thực tiễn “lòng yêu thương khắp pháp giới, thiện ý khắp nhân gian”, “chẳng nỡ thấy chúng sanh khổ, chẳng nỡ nhìn Thánh giáo suy”.

1. Tóm lược cuộc đời

   Lão hòa thượng Tịnh Không là nhà giáo dục văn hóa đa nguyên; tục danh Từ Nghiệp Hồng, sinh năm 1927 tại thị trấn Kim Ngưu, huyện Lư Giang, tỉnh An Huy. Thời niên thiếu đúng vào lúc kháng chiến chống Nhật, trong cảnh bôn ba lưu lạc, ngài theo học tại Trường Trung học Quốc lập số 3 ở Quý Châu và Trường Trung học Đệ Nhất Thành phố Nam Kinh. Tuy hai lần thất học vì gia cảnh bần hàn, nhưng ngài vẫn hiếu học không biết mỏi mệt, đối với sách cổ Trung Quốc cũng như các lĩnh vực hiện đại như nhân văn học, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên ngài đều có tìm hiểu. Ngài phát tâm rộng lớn, nguyện cho khắp học sinh thiên hạ không phải chịu nỗi khổ thất học.

   Năm 1949, ngài sang cư trú tại Đài Loan. Năm 1959, ngài cạo đầu xuất gia tại chùa Lâm Tế, Đài Bắc, pháp danh Giác Tịnh, tự Tịnh Không. Năm 1961, ngài thọ Tam đàn Đại giới tại chùa Hải Hội, Cơ Long. Xuất gia xong ngài liền bắt đầu giảng kinh dạy học, chưa từng gián đoạn; đến năm 2020, việc giảng kinh thuyết pháp đã tròn 62 năm. Tháng 7 năm 2022, ngài an tường thị tịch tại chùa Cực Lạc, Đài Nam, hưởng thọ 96 tuổi, tăng lạp 63 năm, giới lạp 60 hạ.

2. Học làm thầy người, hành làm mẫu mực cho đời

   Lão hòa thượng Tịnh Không cả đời coi trọng giáo dục, nhấn mạnh “tu thân là gốc, dạy học là đầu”, đề xướng mười điều dạy học là đầu. Ngài chủ trương người làm giáo dục cần phải được tiếp nhận giáo dục trước, nhấn mạnh rằng con người có thể dạy bảo cho tốt được. Ngài đi đầu xướng xuất việc chánh danh Phật giáo là “giáo dục Phật đà”, Phật giáo là nền giáo dục chí thiện viên mãn của Phật đà đối với chúng sanh trong chín pháp giới. Phật, Bồ-tát lời nói và việc làm nhất trí, nói được làm được. “Học làm thầy người, hành làm mẫu mực cho đời” là châm ngôn mà Lão hòa thượng cả đời xướng xuất và đích thân thực tiễn.

3. Thể nghiệm sự hưởng thụ cao nhất của nhân sinh

   Theo học với triết gia lỗi lạc là Giáo sư Phương Đông Mỹ, ngài được nghe “Thích-ca Mâu-ni Phật là nhà triết học vĩ đại nhất, Phật giáo là đỉnh cao nhất của triết học, học Phật là sự hưởng thụ cao nhất của nhân sinh”, từ đó ngài bước vào cửa Phật, trọn đời phụng hành Phật giáo, thể nghiệm sự hưởng thụ cao nhất của nhân sinh. Ngài đi theo Cao tăng Phật giáo Tạng truyền Nội Mông là Đại sư Chương Gia, học tập nhìn thấu buông xả, nỗ lực thực hành ba loại bố thí, cải tạo vận mệnh của chính mình. Ngài gần gũi bậc đại gia Nho-Phật là Cư sĩ Lý Bỉnh Nam, kiên thủ quy ước ba điều, mười năm theo thầy nhận sự dạy dỗ, đặt nền móng sư thừa.

4. Giảng rộng các tông, dẫn về Tịnh độ

   Lão hòa thượng Tịnh Không noi gương Phật đà, nhiều năm dài giảng kinh không dứt, nơi ngài dừng chân thường thiết lập phim trường. Ngài đi đầu trong việc dùng mạng internet và truyền hình vệ tinh để giảng dạy, pháp âm phổ cập toàn cầu; hoằng dương rộng rãi kinh luận của các tông, dẫn về kinh Vô Lượng Thọ; ngôn ngữ giảng kinh cạn rõ, nhưng nghĩa lý sâu xa. Đối mặt với chúng sanh hiện đại nông nổi xốc nổi, ngài tùy bệnh cho thuốc, nhấn mạnh việc cắm chặt ba cái gốc Nho-Thích-Đạo, sau đó một môn thâm nhập, huân tu thời gian dài, thật thà niệm Phật, không hoài nghi, không xen tạp, không gián đoạn. Ngài phổ biến rộng rãi pháp sự Tam thời hệ niệm lợi ích cho cả cõi âm lẫn cõi dương, bảo vệ thế giới dứt trừ tai ương. Ngài xướng lập Tịnh Tông Học Hội và Di Đà thôn, thực tiễn Tịnh nghiệp tam phước, tán thán tu học pháp Lục hòa kính.

5. Bình đẳng lưu thông pháp bảo, bồi dưỡng nhân tài giảng kinh

   Ngài in ấn tặng rộng rãi pháp bảo của các phái Phật giáo, sách thiện khuyên đời cùng các sản phẩm âm thanh hình ảnh, lưu thông số lượng lớn Đại Tạng Kinh, tiếp nối huệ mạng của Thánh giáo. Ngài in tặng Tứ Khố Toàn Thư, Tứ Khố Toàn Thư Hội Yếu, Quần Thư Trị Yếu, Quốc Học Trị Yếu, lưu thông toàn thế giới, bảo tồn kho tàng trí tuệ văn hóa truyền thống. Hiểu sâu sắc rằng con người mới có thể hoằng đạo, ngài coi trọng việc bồi dưỡng nhân tài, thành lập lớp đào tạo nhân tài hoằng pháp, tiếp tục sử dụng phương thức “phúc giảng” truyền thống, truyền thọ phương pháp giảng kinh. Ngài khuyến khích thế hệ trẻ giảng kinh dạy học, khiến cho chánh pháp trụ lâu dài.

6. Trọng tâm hướng về ba hệ mười tông Phật giáo

   Lão hòa thượng Tịnh Không một lòng hướng về sự truyền thừa và hoằng dương Phật pháp của ba hệ ngôn ngữ lớn và mười tông phái Phật giáo Hán truyền. Ngài quyên góp xây dựng Bệnh viện Tăng già Nam truyền tại Thái Lan, điều hòa Phật giáo Nam truyền và Bắc truyền. Ngài tài trợ cho Sri Lanka sáng lập Đại học Phật giáo Quốc tế Long Hỷ, chấn hưng Phật pháp của ba hệ ngôn ngữ lớn là tiếng Pali, tiếng Hán và tiếng Tạng. Ngài khuyến khích các pháp sư Phật giáo Hán truyền chấn hưng hai tông Tiểu thừa và tám tông Đại thừa. Ngài đề xướng Tăng tán thán Tăng, đối với các tông phái đều tán thán, chỉ mong Phật pháp hưng thịnh dài lâu.

7. Nhiệt tâm với công ích, cứu trợ thiên tai hưng lo việc học

   Lão hòa thượng Tịnh Không nhiệt tâm tài trợ cho sự nghiệp từ thiện, ngoài các khoản quyên góp không định kỳ, mỗi năm ngài đều cố định trao tặng thiện khoản cho các bệnh viện và phòng bệnh an dưỡng. Khi gặp phải thiên tai nghiêm trọng, ngài thường khảng khái mở hầu bao, quyên góp số tiền lớn để cứu trợ. Ngài quyên góp xây dựng trường Tiểu học Hy Vọng, cung cấp học bổng ở cả trong và ngoài nước, tài trợ cho học sinh nghèo hiếu học.

8. Đề xướng giáo dục Thánh Hiền, chấn hưng văn hóa truyền thống

   Chấn hưng văn hóa truyền thống, ngài nhấn mạnh hiếu thân tôn sư là cội rễ to lớn của văn hóa Trung Hoa. Ngài đề xướng nền giáo dục phổ quát về luân lý, đạo đức, nhân quả, trí tuệ Thánh Hiền. Ngài xướng đạo việc gìn giữ tình thân ái thiên tính “cha con có tình thân”, và phát huy rộng lớn ra, yêu thương toàn thể nhân loại trên thế giới. Ngài coi trọng việc yêu nước tuân thủ pháp luật, nhấn mạnh “không làm giặc nước, không phỉ báng quốc chủ”, “không phạm luật nước, không trốn thuế nước”. Ngài xướng xuất xây dựng đại gia đình đạo nghĩa, chấn hưng gia đạo gia phong. Ngài sáng lập “Trung tâm Giáo dục Văn hóa Truyền thống”, thực nghiệm giáo dục luân thường, làm đôn hậu phong khí xã hội, thực hiện một quốc gia lễ nghĩa.

9. Coi trọng chữ Hán và văn ngôn văn, chấn hưng Hán ngữ cổ

   Lão hòa thượng Tịnh Không nhấn mạnh tầm quan trọng của chữ Hán, văn ngôn văn đối với việc chuyên chở văn hóa Trung Hoa, ngài đề nghị chấn hưng việc giảng dạy Hán ngữ cổ. Ngài đề xướng xây dựng Hán Học Viện Malaysia, bồi dưỡng nhân tài giáo viên tốt về văn hóa truyền thống “chí ở đạo, dựa vào đức, nương theo nhân, dạo chơi ở nghệ thuật”. Ngài sáng lập Hán Học Viện Anh Quốc, bồi dưỡng nhân tài giáo viên tốt Hán học có năng lực giải đọc, phiên dịch, thực tiễn Tứ Khố Toàn Thư, kết nối văn hóa Đông Tây, khiến cho văn hóa Trung Hoa được lưu truyền mãi mãi, tạo phước cho thế giới.

10. Đề xướng mở lớp dạy học, tế tự tổ tiên vạn họ

    Ngài khai mở phong khí mở lớp dạy học, trong lòng khiêm nhường lui sụt không làm thầy, thúc đẩy các diễn đàn văn hóa truyền thống nở rộ khắp nơi. Ngài quảng bá giảng đường đạo đức, đoan chánh nhân tâm, chuyển ác thành thiện, chứng minh rằng con người có thể dạy bảo cho tốt được. Ngài kiến lập “Kỷ niệm đường Tổ tiên vạn họ”, đề xướng tế tổ ở nhiều quốc gia trên thế giới, uống nước nhớ nguồn, xiển minh hiếu đạo, tri ân báo ân.

11. Coi trọng việc nuôi người già giáo dục trẻ em

    Lão hòa thượng Tịnh Không vô cùng coi trọng việc nuôi lão dưỡng ấu. Ngài xướng xuất mở Lạc viên người già, thành lập trung tâm chăm sóc dài hạn. Ngài nhấn mạnh đồng mông dưỡng chánh, giáo dục Thánh Hiền phải cắm rễ từ nhỏ, trước sau đã mở “Trường học một luồng” tại Tịnh Tông Học Viện Úc Châu và chùa Cực Lạc Đài Nam, bồi dưỡng thế hệ mai sau có đủ sự tu dưỡng luân lý đạo đức cao thượng, mong cầu làm Thánh làm Hiền.

12. Thực tiễn đoàn kết tôn giáo

    Lão hòa thượng Tịnh Không kể từ năm 1998, dùng Tứ nhiếp pháp, đoàn kết 9 tôn giáo lớn ở Singapore, nhiều lần nắm tay nhau cầu nguyện cho hòa bình thế giới tại Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO); đồng thời xướng đạo đoàn kết tôn giáo tại Malaysia và Indonesia, thành lập phái đoàn đại biểu tôn giáo, đến thăm Trung Quốc, Ai Cập, Vatican v.v., thúc đẩy tình hữu nghị lẫn nhau. Kể từ năm 2002, ngài đoàn kết các tôn giáo và tộc quần tại thành phố Toowoomba, Úc Châu, cảm ứng được người dân thành phố cùng nhau phát tâm, sáng lập thành phố kiểu mẫu hài hòa văn hóa đa nguyên. Các đại sứ của nhiều quốc gia tại UNESCO đã hai lần đến thăm thành phố Toowoomba, ca ngợi nồng nhiệt thành quả thực tiễn sự hài hòa ở nơi đây.

13. Đề nghị tôn giáo quay về giáo dục

    Ngài đề nghị tôn giáo quay về với giáo dục, tổ chức biên tập “Tôn giáo thế giới là một nhà”, “Kinh điển tôn giáo 360”, “Thượng đế yêu thương người đời” v.v., để quảng bá giáo dục tôn giáo, tăng cường sự thấu hiểu giữa các tôn giáo. Ngài đề nghị xây dựng Đại học Tôn giáo, bồi dưỡng nhân tài giáo viên tốt hoằng pháp và hộ pháp của các tôn giáo, mỗi người tự thâm nhập giáo nghĩa của mình, cùng nhau học hỏi lẫn nhau, chung tay đẩy mạnh toàn diện nền giáo dục về luân lý, đạo đức, nhân quả, trí tuệ Thánh triết ra toàn thế giới, chuyển hóa thế đạo nhân tâm. Đây là phương pháp căn bản để thế giới hòa bình, xã hội an định lâu dài.

14. Đề xướng tôn giáo học hỏi lẫn nhau

    Ngài đề xướng “Tôn giáo là một nhà, đối xử bình đẳng, chung sống hòa mục”. Tình yêu thương là cốt lõi của các tôn giáo lớn, giáo viên tôn giáo cần phải đại diện Thượng đế yêu thương người đời, mang thiên đường của Thượng đế chuyển đến trên Trái đất. Tại Singapore và Toowoomba của Úc Châu, ngài đều thực tiễn việc các tôn giáo học hỏi lẫn nhau, tham quan lẫn nhau, tìm điểm chung gác lại bất đồng. Ngài đề nghị các tôn giáo xây dựng “Thánh thành Tôn giáo”, đem tinh thần của tôn giáo, sự dạy học của tôn giáo dung hợp trọn vẹn vào trong đời sống sinh hoạt hằng ngày, trở thành thành phố kiểu mẫu tu học.

15. Hội kiến lãnh đạo nhiều quốc gia, đề xướng hòa bình thế giới

    Lão hòa thượng Tịnh Không cả đời đã hội kiến với lãnh đạo của nhiều quốc gia, đề xướng bác ái và hòa bình. Ngài chủ trương giữa quốc gia với quốc gia, đảng phái với đảng phái, tộc quần với tộc quần, tôn giáo với tôn giáo, đều phải đối xử bình đẳng, chung sống hòa mục. Bốn điều này cần phải bắt tay vào từ tôn giáo; giữa các tôn giáo có thể đối xử bình đẳng, chung sống hòa mục, thì có thể dẫn dắt ba phương diện còn lại, từ đó thực hiện hòa bình thế giới.

16. Hội Bạn bè Tịnh Không tại UNESCO

    Lão hòa thượng Tịnh Không kể từ năm 2003, thường nhận lời mời tham gia Diễn đàn Hòa bình Quốc tế của UNESCO, nhiều lần thực hiện các bài diễn thuyết chủ đề, hiến kế cho hòa bình thế giới. Kể từ năm 2006, ngài đã nhiều lần hiệp trợ tổ chức Đại hội Hòa bình Thế giới tại trụ sở UNESCO. Tháng 9 năm 2017, “Hội Bạn bè Tịnh Không” được thành lập tại trụ sở UNESCO, Lão hòa thượng thường tại văn phòng của hội, uống trà đàm đạo cùng đại sứ nhiều quốc gia, cùng bàn luận về các chủ đề hài hòa xã hội, hòa bình thế giới.