Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 29B

Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 29B

Nghe nói có hai chị em gái có tâm đố kị rất nặng. Người chị nói: hôm nay có bạn học tới hỏi chị bài toán, chị không muốn nói cho bạn ấy biết. Em gái liền nói: nếu là em thì em sẽ nói, nhưng em sẽ nói đáp án sai. Mọi người không nên cười, con trẻ hiện nay có khuynh hướng như vậy? Tôi nghe được một câu chuyện có thật, có một bé gái hình như học lớp ba hay lớp bốn, môn toán của em thường đứng nhất lớp. Có một hôm em xin nghỉ, bởi vì ông nội của em qua đời, ông nội của em là giáo sư toán học, cho nên hôm đó em phải xin nghỉ không tới lớp. Tất cả học sinh trong lớp biết được lý do em nghỉ học, cả lớp đang thi môn toán, vừa nghe được tin ông nội em qua đời, các bạn nhỏ trả lời rằng: cuối cùng cũng chết rồi! Tại sao vậy? Nếu ông nội em ấy không mất thì em sẽ luôn đứng nhất. Bạn xem tư tưởng của con trẻ hiện nay đều là chủ nghĩa công danh lợi lộc, thật đáng sợ! Khi con trẻ chỉ biết công danh lợi lộc như vậy, sự cạnh tranh, giành giật của chúng trước tiên sẽ hướng tới ai? Hướng tới người gần gũi chúng nhất, là ai? Cha mẹ. Đúng vậy! Các bậc cha mẹ hiện nay rất khờ, đều đang tạo ra sự bi ai khi về già của chính mình. Còn có phụ huynh nói, người khác đánh con, con nhất định phải như thế nào? Chuyện này có thật, cho nên phụ huynh hiện nay phải mau chóng nâng cao quan niệm giáo dục mới được.

“Mình có tài – chớ dùng riêng”, năng lực thuộc về phát triển theo chiều hướng, chỉ cần bạn có lòng thì năng lực của bạn nhất định không ngừng được nâng lên, mà bạn còn phải tạo ra cơ hội để rèn luyện chính mình. Trước đây tôi nói với mẹ mình: mẹ thấy đó, từ nhỏ con chưa từng chịu khổ cho nên năng lực quá kém, phải ra ngoài rèn luyện nhiều hơn, đây gọi là tự tạo ra cơ hội rèn luyện chính mình. Bởi vì tôi tuổi Trâu, tiếng Mân Nam của chúng tôi có câu “làm người phải rèn, làm trâu phải cày”, làm người phải rèn luyện, làm trâu phải cày ruộng. Tôi là người nhưng lại tuổi Trâu nên phải cày phải rèn một đời, cho nên đã biết số mạng, trong mạng đã sắp đặt sẵn thì phải rèn luyện cho tốt. Thực sự là khi tôi tiếp nhận công việc này, đến Hải Khẩu trong lòng rất lo lắng sợ hãi, nhưng mà mỗi ngày đều tập trung vào việc làm sao giảng bài, làm sao giao lưu với giáo viên, với phụ huynh. Tìm hiểu được hoàn cảnh hiện nay của họ, sự khó khăn của họ, thậm chí là những ví dụ tốt, những ví dụ thất bại, đều phải chuyên tâm để học tập. Gánh vác trách nhiệm thực sự là khởi đầu của trưởng thành.

Tôi cũng vô cùng hi vọng lần này có các bạn đồng tu đến từ hơn mười quốc gia khu vực, mọi người trở về bắt đầu dạy Đệ Tử Quy cho trẻ nhỏ ở nơi mình sống, dạy con trẻ thì không khó như vậy? Trong quá trình chúng ta dạy trẻ nhỏ sẽ có giao lưu với phụ huynh, khi phụ huynh nói rằng: những quan niệm giáo dục mà anh nói rất đúng đắn, liệu anh có thể thường chia sẻ với chúng tôi được không? Vậy thì khóa học cho phụ huynh tự nhiên được mở lớp, bạn có thể giảng Đệ Tử Quy cho ba đến năm phụ huynh. Bạn không cần lo lắng, một bộ Đệ Tử Quy có thể giảng bao lâu? Có thể giảng được nửa năm. Thực tình mà nói nếu bạn giảng xong nửa năm rồi giảng lại Đệ Tử Quy sẽ cảm thấy có giống trước không? Không còn như trước nữa, cảnh giới của bạn được nâng lên. Hiện nay chúng ta cần có chí hướng, có quyết tâm, nhưng mà phải bắt lấy cơ hội trong làm có học, trong học có làm, chứ đợi bạn học thuộc tứ thư ngũ kinh, đều học xong rồi, lúc này thì bom nguyên tử đã thế nào? Đã không còn kịp nữa. Chúng ta phải tùy theo tình hình, bắt đầu làm từ gia đình, từ nơi mình sinh sống.

Tại sao trường học lại coi trọng thành tích học tập, mà không coi trọng giáo dục đức hạnh, căn nguyên là gì? Do thầy hiệu trưởng sao? Do giáo viên sao? Mà là do ai? Do phụ huynh. Có một câu nói như thế này “học sinh sợ thầy cô, thầy cô sợ hiệu trưởng, hiệu trưởng sợ phụ huynh, phụ huynh lại sợ học sinh”, tạo thành một vòng tuần hoàn khá vi diệu. Khi phụ huynh thực sự coi trọng đức hạnh thì dần dần sẽ chuyển hóa được phong khí của trường học. “Đất nước hưng vong, ai cũng có trách nhiệm”, chúng ta nên tùy duyên tận tâm mà phổ biến.

Sư trưởng cũng từng nói rằng, nhiều một chuyện chi bằng bớt một chuyện, bớt một chuyện chi bằng không có chuyện. Câu nói này quan trọng nhất, nếu như là chuyện danh văn lợi dưỡng, ngũ dục lục trần, thị phi nhân ngã, tham sân si mạn, tốt nhất là đều buông xuống mới đúng, mới khiến thân tâm thanh tịnh. Thời xưa khi Di Lặc Bồ Tát thị hiện làm Bố Đại hòa thượng thời nhà Tống, lúc ngài đi đường luôn vác theo một cái túi vải lớn, người bên cạnh hỏi ngại: Bố Đại hòa thượng, cho con hỏi làm thế nào để học Phật? Bố Đại hòa thượng không nói gì, hai tay buông ra, túi vải rơi xuống đất. Người bên cạnh nói: là phải buông xuống! Sau khi buông xuống phải làm thế nào? Bố Đại hòa thượng lại cúi người xuống xách túi vải lên, phủi mông rời đi. Sau khi buông xuống phải nhấc lên. Buông xuống điều gì? Buông xuống tự tư tự lợi, phân biệt, chấp trước; nhấc lên điều gì? Nhấc lên vì Phật pháp, vì chúng sanh, sanh khởi “vô duyên đại từ, đồng thể đại bi”. Nếu như học Phật chỉ có buông xuống, như vậy là chấp vào không. Việc nào nhân duyên chín muồi thì chúng ta phải tận lực làm; nhưng mà nếu như nhân duyên chưa chín muồi thì chúng ta cũng không miễn cưỡng, nếu không chính mình phiền não, người khác cũng vì đó mà phiền não. Nhưng mà để nắm bắt được chúng ta cũng phải từ từ nghiên cứu, nâng cao thì mới phán đoán chuẩn xác được. Có khi chúng ta thường nói tùy duyên, mỗi lần gặp phải chuyện gì liền nói: để xem chư Phật – Bồ Tát sắp xếp vậy, tùy duyên: tùy duyên nhiều lần sẽ biến thành tùy tiện. Cho nên chúng ta phải bình tĩnh phân tích, quan sát nhân duyên, chỉ cần trước mắt nhìn thấy nhân duyên chín muồi thì chúng ta nhất định phải tận lực làm mới được.

“Người có tài – không chỉ trích”, người khác có tài năng, có năng lực, chúng ta tuyệt đối không được đố kị, không được chướng ngại, phải tu tùy hỉ công đức, phải tu xưng tán Như Lai. Thực ra đố kị là ma vương lớn nhất, khi chúng ta đố kị người khác, tâm tình thực ra đã đi về đâu? Đi tới địa ngục rồi. Đố kị dần dần sẽ biến thành tâm sân hận, mà sân hận là dẫn nghiệp quan trọng nhất đưa ta tới địa ngục. Địa ngục hay thiên đường chỉ cách nhau một niệm, từ đố kị chúng ta xoay chuyển thành tán thưởng, thành tùy hỉ, thậm chí là thành tựu việc tốt của người, vậy thì bạn sẽ có vô lượng công đức. Khi chúng ta tùy hỉ việc tốt mà người khác làm, vậy thì lúc đó tâm của chúng ta và tâm của họ có giống nhau không? Giống nhau! Học Phật, tu Phật là tu ở chỗ nào? Tu tâm, cho nên công đức của họ và bạn là giống nhau không khác biệt. Tôi nhớ lúc xem bộ phim truyền hình Khổng Tử Truyện, bộ phim này rất hay, có một cảnh quay rất nhiều học trò tới nhà thầy Khổng Tử cầu học, vợ của thầy Khổng Tử nấu rất nhiều cơm mời họ ăn, sau đó mỉm cười với mỗi một người học trò. Lúc đó tôi cảm nhận được, công đức của vợ thầy tuyệt đối không hề khác công đức của thầy. Chúng ta có thể nhìn ra được, nụ cười của vợ thầy là vô cùng hoan hỉ, mỗi một người có thể chuyển ác thành thiện, có thể phá mê khai ngộ. Tu hành không hề khó, chỉ xoay chuyển trong một niệm mà thôi.

Câu tiếp theo “Không nịnh giàu – chớ khinh nghèo”. Câu này cũng dẫn dắt chúng ta đối xử với người khác phải có tâm bình đẳng, dẫn nghiệp quan trọng nhất để thành Phật đó là tâm bình đẳng. Có một hôm Tử Cống hỏi phu tử, “Nghèo mà không nịnh, giàu mà không kiêu, như thế thì thế nào?” Tử Cống hỏi, người bần cùng nhưng không siểm nịnh, người giàu có nhưng không kiêu ngạo, người như vậy thì như thế nào? Phu tử trả lời: cũng được, nhưng không bằng nghèo mà vui với đạo, giàu mà hiếu lễ. Chúng ta cầu học vấn phải không ngừng nâng cao cảnh giới, khi nghèo cùng thì họ hiểu được “bởi vì đời trước của mình không tu tập cho tốt, đời này chưa đủ nỗ lực, cho nên phải không ngừng cố gắng”, mặc dù nghèo cùng nhưng vô cùng vui vẻ, tiếp tục mạng do ta tạo, phước do ta cầu. Người giàu có cũng hiểu được, lấy của xã hội thì phải dùng lại cho xã hội; nếu như sau khi giàu có lại không muốn bỏ tiền ra, chỉ muốn tích lũy tiền tài, vậy thì phiền phức rồi, tích tài làm tổn hại đạo, tiền tài của họ sẽ bắt đầu biến chất.

Trước đây chúng ta từng nói tới vị doanh nhân họ Chu ở Thượng Hải, tài sản của ông có ba triệu đồng, đến đời con đã tiêu sạch sẽ. Cho nên người giàu có nên sanh khởi trách nhiệm đối với xã hội, chúng ta thấy rất nhiều viên ngoại thời xưa đều ưa thích bố thí. Thực ra nếu nhìn thấy người khác có tiền liền chạy tới nịnh nọt bợ đỡ, mọi người xung quanh sẽ có cảm nhận như thế nào? Có thoải mái không? Rất không thoải mái. Có một chuyện khá thú vị, tôi để con trẻ đọc “Chu Tự Trị Gia Cách Ngôn”, cả đoạn văn có hai câu chúng đọc vang vang khá lớn tiếng, tôi cũng không gợi ý gì với chúng. Hai câu này trong cả đoạn văn chúng đọc lớn tiếng nhất, đó là “Thấy kẻ giầu sang mà ra dáng siểm nịnh, xấu hổ chi bằng; Gặp người bần cùng mà giở thói kiêu căng, hèn mạt quá lắm”. Bạn xem trong lòng con trẻ có chính nghĩa hay không? Có! Khi chúng ta nịnh giàu khinh nghèo, trên thực tế là quan hệ với người khác, nhân duyên với người khác càng ngày càng kém. Mà khi bạn nịnh bợ người giàu có, người thực sự có tầm nhìn thì họ có bị ảnh hưởng bởi bạn không? Sẽ không, ngược lại càng coi thường bạn. Gặp người nghèo cùng mà khinh nghèo thì có thể sẽ khiến người nghèo cảm thấy không vui, vô cùng đau khổ. Nhưng mà sông có khúc người có lúc, lúc bạn khó khăn thì những người này sẽ thế nào? Có thể là ném đá xuống giếng. Cho nên cuộc đời tuyệt đối không được có ý niệm làm tổn thương bất kì người nào hay bất kì chúng sanh nào. Bởi vì có ý niệm như vậy, sớm muộn gì cũng oan oan tương báo.

Câu tiếp theo, “chớ ghét cũ – không thích mới”. Đối với đồ vật, đối với bạn bè xung quanh không được có mới nới cũ. Ví dụ như mẹ tặng quần áo cho chúng ta, chúng ta phải càng mặc càng sinh tình cảm, bởi vì bộ quần áo này còn chứa đựng sự quan tâm, sự yêu thương bảo hộ của mẹ dành cho chúng ta. Người thời xưa, à chưa nói tới người thời xưa, người sống cách đây ba năm mươi năm rất trân trọng món đồ cũ. Giống như mẹ tôi, tủ đựng chén bát là của hồi môn lúc mẹ tôi lấy chồng, bây giờ vẫn còn để dưới hầm nhà tôi, không nỡ đem đi bỏ; trong nhà cô Dương cũng còn của hồi môn lúc cô ấy lấy chồng, hiện nay vẫn còn đang dùng. Khi một người có thể trân trọng đồ cũ thì họ nhất định vô cùng tiết kiệm, tiết kiệm là cái gốc trị gia, tiết kiệm mới có thể khiến gia đình không tới mức mau chóng lụn bại.

Ngoài đồ vật ra, đối với con người cũng nên “chớ ghét cũ – không thích mới”. Có một bé gái cãi lại mẹ rồi bỏ ra ngoài không về nhà. Cả ngày không ăn gì, đói không chịu nổi, em đi tới trước một tiệm mì, nhìn thấy tô mì mà rớt nước miếng. Bà chủ tiệm mì nhìn thấy liền gọi em tới, bà nói: tới đây, cô nấu một tô mì cho con ăn, không cần trả tiền. Bé gái ngồi đó ăn mì, đột nhiên rơi nước mắt, bà chủ tiệm hỏi: sao con lại khóc? Em nói: cô đối xử với con thật tốt, còn nấu mì cho con ăn, con với mẹ cãi nhau, sau đó con bỏ nhà ra đi. Bà chủ tiệm nói với em: cô mới nấu một tô mì cho con, mà con đã cảm động như vậy, mẹ con đã nấu cho con ăn biết bao nhiêu tô mì, sao con lại quên mất vậy? Khi con người làm việc theo cảm tính thường sẽ quên mất ân đức của cha mẹ, còn có ân đức của những người yêu thương bảo vệ chúng ta, cho nên tuyệt đối không được có mới nới cũ. Chúng ta phải học tập theo tinh thần của Tống Hoằng, càng ngày càng yêu thương vợ mình, càng ngày càng nhớ tới công sức của vợ. Ấn Quang đại sư cũng từng nói rằng, tất cả các ông chồng đều phải đối xử tối với vợ mình, bởi vì người vợ có ân đức mà chúng ta vĩnh viễn không thể báo đáp, đó là giúp chúng ta nối dõi tông đường. Nếu không thì một mình chúng ta có làm được không? Đúng vậy, bạn không làm được. Chúng ta không làm được, nhờ có người vợ mới thành tựu được, ân đức này một đời cũng không thể báo đáp được. Khi chúng ta dùng thái độ như vậy để đối xử với những người yêu thương chúng ta, vậy thì tình cảm của đôi bên sẽ càng ngày càng nồng đậm.

Khi kết giao bạn bè, con người thường phạm phải lỗi này, hình như cảm thấy bạn mới khá thú vị, mới mẻ. Tục ngữ có câu, “Quân tử kết giao nhạt như nước, tiểu nhân kết giao ngọt như mật”, câu này có đạo lý không? Có! Đạo lý này bạn nhất định phải tin tưởng, nếu không bạn sẽ gặp phải một số mối quan hệ không tốt, tiền trong túi lại bị mất đi không ít. Tại sao vậy? Tiểu nhân kết giao ngọt như mật, bởi vì họ đầu tư vào những gì bạn thích là có mục đích. Trong quá trình quen biết thường nịnh bợ bạn, bạn nói gì cũng hay. Nhưng mục đích thật sự của họ là gì? Là muốn có được mối làm ăn với bạn, đợi khi hợp đồng ký kết xong, có thể họ sẽ biến thành người khác. Nhưng mà tại sao quân tử kết giao nhạt như nước? Trong nhạt có mùi vị đích thực, bởi vì bạn bè biết được, mặc dù chúng ta là bạn tốt, nhưng mỗi người đều phải làm trọn bổn phận đối với gia đình; phải chăm sóc cha mẹ, dạy dỗ con cái. Cho nên bạn bè tốt khi nói chuyện với chúng ta, tới bảy tám giờ tối sẽ nhắc nhở bạn: mau về nhà đi? Chẳng phải anh sẽ kể chuyện giáo dục đạo đức cho con trai anh sao? Họ còn tùy hỉ công đức của bạn, tuyệt đối không thể ngày nào cũng cùng bạn ăn uống chơi bời.

“Người không rảnh – chớ não phiền”. Câu này là thực hành tâm từ bi, cũng là thực hành không làm phiền não chúng sanh, khi người khác có việc, bạn không được xen ngang vào, như vậy sẽ khá ngại ngùng, khiến cho người khác lo lắng. Chúng ta cũng phải thường “thị tư minh”, nhìn cho rõ ràng, nếu như họ đang nói chuyện với người khác, bạn không được nói xen vào. Thậm chí là dù người bạn này đang không làm gì, chúng ta cũng không thể đi tới rồi nói một tràng dài, mà phải hỏi họ trước: bây giờ bạn có thời gian không? Nói không chừng trong đầu họ đang suy nghĩ một vấn đề khác, bạn vừa bước vào làm ảnh hưởng đến suy nghĩ của họ. Cho nên chúng ta luôn phải sanh khởi sự tôn kính đối với người khác, như vậy thì đôi bên sẽ có khoảng cách khá đẹp.

Gọi điện thoại cũng rất quan trọng, rất nhiều người vừa nghe điện thoại liền nói liến thoắng. Có thể đối phương đang tiếp khách, không nói xen vào được nên đành cúp máy, khiến cho người bạn đó ngẩn ngơ không biết tại sao. Cho nên câu đầu tiên khi nghe điện thoại là hỏi thăm, sau khi hỏi thăm thì phải hỏi đối phương: anh bây giờ có rảnh không? Nói chuyện điện thoại có tiện không? Khi chúng ta luôn suy nghĩ cho người khác, bạn bè sẽ cảm thấy ở bên cạnh bạn vô cùng thoải mái, nhưng mà lại không biết vì sao, thực ra nguyên nhân là do thông cảm và suy nghĩ cho họ từng chút một. Thông thường khi bạn bè đang ăn cơm hoặc nghỉ ngơi, chúng ta cũng không nên gọi điện thoại, như vậy sẽ ảnh hưởng đến sinh hoạt của họ. Gọi điện thoại, hoặc ghé thăm đều cố gắng không đến vào khoảng thời gian ăn cơm hay nghỉ ngơi, như vậy mới lịch sự. Đương nhiên nếu quen biết thân thiết, lại gặp chuyện gấp gáp thì lúc này có thể điều chỉnh một chút, tùy cơ ứng biến. Đây là “Người không rảnh – chớ não phiền”.

Câu tiếp theo “người bất an – không quấy nhiễu”. Khi tâm tình chúng ta không tốt, mọi người có muốn người khác tới nói chuyện với chúng ta không? Hay là tới nói luyên thuyên một hồi, bạn có muốn như vậy không? Cho nên người khác cũng giống như vậy. Tiết học hôm nay tới đây thôi, cảm ơn mọi người.