Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 28A

Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 28A

Kính thưa sư trưởng, kính thưa chư vị pháp sư, chư vị đồng tu, A Di Đà Phật!

Sáng nay chúng ta bắt đầu học chương thứ năm “Phiếm ái chúng” trong Đệ Tử Quy, nội dung của chương Phiếm ái chúng, dùng ngôn ngữ hiện nay để nói tức là làm sao để xây dựng mối quan hệ tốt với người khác, trước tiên quan trọng nhất là phải biết cống hiến, biết yêu thương người khác, có câu “yêu người thì được người yêu, kính người thì được người kính”. Có một số bạn nói rằng, nếu chồng tôi đối xử tốt với tôi, tôi nhất định sẽ đối xử tốt với anh ấy; bạn tôi phải đối xử tốt với tôi trước thì tôi mới đối xử tốt với họ. Như vậy có được không? Cuộc đời cứ ở đó chờ đợi, mệt mỏi lắm, lo được lo mất. Khi chúng ta nói lời hay với người khác, người có được lợi ích trước tiên là ai? Khi lời hay này khởi lên trong đầu chúng ta, tế bào toàn thân của chúng ta đã nhận được lợi ích. Thực sự là lợi ích người nhất định lợi ích mình, tổn hại người nhất định không lợi ích mình, ngược lại còn tổn hại chính mình. Chúng ta xem sắc mặt của người xấu như thế nào? Khi chúng ta xem phim, vừa xem liền biết ai là người tốt ai là người xấu. Tại sao sắc mặt của họ lại trở nên như vậy? Không phải là sau khi sanh khởi suy nghĩ xấu đó sao? Tướng do tâm sanh, làm tổn hại sức khỏe của chính mình, lại tổn hại phước báo của chính mình, cho nên tổn hại người khác chắc chắn không mang lại lợi ích cho mình. Khi chúng ta hiểu được chân tướng này thì nên dùng chân tâm để đối đãi với bất kì người vật việc nào.

Buổi sáng chúng ta có nói tới, tâm yêu thương của một người, tâm biết quan tâm của một người nhất định phải được bồi dưỡng từ gia đình, từ hiếu thảo cha mẹ mà mở rộng thành tôn kính, cung kính với tất cả cha mẹ, tất cả trưởng bối. Đất nước xã hội là một thể tương trợ lẫn nhau, toàn xã hội là một đoàn thể giúp đỡ lẫn nhau, nếu như hôm nay không có sự cống hiến của các ngành các nghề, vậy thì ăn uống, quần áo, nơi ở, đi lại, giáo dục, giải trí sẽ đều có vấn đề xảy ra. Tôi nhớ lúc ở Hải Khẩu, quai ba lô của tôi bị đứt, tôi đi tới trước cửa một trạm xe, để cho chú sửa đồ giúp tôi sửa nó, sau khi sửa xong tôi rất vui liền hỏi chú hết bao nhiêu tiền, chú nói hết một đồng. Chỉ một đồng mà đã cứu sống được chiếc ba lô của tôi, thực sự rất biết ơn chú, bởi vì trong cuộc sống của chúng ta cần người có chuyên môn ở rất nhiều ngành nghề giúp thành tựu cho chúng ta. Cho nên chúng ta phải tôn trọng mỗi một ngành nghề, dùng tâm bình đẳng, tâm cung kính, khi người làm trưởng bối như chúng ta có thái độ như vậy thì thế hệ sau cũng sẽ có tâm cung kính như vậy.

Có một lớp học, một hôm học sinh nói với thầy giáo rằng: thưa thầy, chú giao nước mỗi ngày đổi nước cho chúng em thật vất vả. Có một chú giao nước mỗi ngày đều tới đổi bình nước cho chúng uống, công việc khá nặng nhọc. Học sinh đề nghị: thầy ơi, ngày mai có phải là tụi em nên cảm ơn chú ấy? Học sinh đưa ra đề nghị như vậy, thầy giáo nghe xong rất vui liền nói: được, ngày mai chúng ta tới cảm ơn chú ấy. Khi chú giao nước bước vào, mặt không biểu cảm, cũng làm công việc như mọi ngày vậy. Học sinh nhìn thấy chú đi vào liền đồng thanh nói: chào chú! Chú ấy còn chưa hiểu chuyện gì liền gật đầu, sau đó khi chú đổi bình nước, tất cả các bạn nhỏ lại nói: cảm ơn chú, chú vất vả rồi. Chú giao nước liền tươi cười rạng rỡ, từ đó về sau, chỉ cần tới lớp học này đổi nước chú đều cười rất tươi. Khi chúng ta cung kính với người thì họ sẽ cung kính chúng ta, khi chúng ta luôn biết cảm ơn người thì con người chung sống với nhau sẽ vô cùng hòa hợp.

Cuộc sống của chúng ta chỉ cần gặp được người thuộc các thành phần khác nhau đều nên tôn trọng, khen ngợi khẳng định họ. Tôi nhớ đêm giao thừa nhìn thấy rất nhiều người làm công tạm thời xếp một hàng dài ở trước cửa bưu điện. Những người này dự định làm gì? Đi gửi tiền về cho người thân, mặc dù họ kiếm không được nhiều tiền, nhưng mà họ luôn nghĩ tới phải hiếu thuận cha mẹ, phải nuôi dưỡng gia đình của họ, từ đó chúng ta cũng thấy được họ đáng để chúng ta tôn kính.

Ngoài các ngành nghề phải cung kính ra, chúng ta cũng phải dẫn dắt con trẻ, còn có những người nào cần chúng ta quan tâm? Mọi người cảm thấy trong xã hội của chúng ta còn có những người nào cần chúng ta quan tâm? Hiện nay gọi họ là những mảnh đời bất hạnh, là những người không có năng lực sinh hoạt. Thực ra thái độ yêu thương bảo vệ những người như vậy, trong lời dạy bảo mấy ngàn năm trước đã từng nhắc tới. Trong “Lễ Ký –chương Lễ Vận Đại Đồng” có một câu mà các vị Thánh Hiền lưu lại dạy chúng ta “Đạo lớn được thi hành thì thiên hạ là của chung”, hi vọng tâm của mỗi người chúng ta luôn vì xã hội, vì đất nước; “không chỉ riêng yêu cha mẹ mình, yêu con mình, mà kẻ già được nuôi dưỡng trọn đời, trai tráng có chỗ dùng, con trẻ được chăm sóc đến trưởng thành”, còn có “người quan quả cô độc tàn tật đều được nuôi dưỡng”. Quan quả cô độc là chỉ những người khá khốn khó, “quan” là người mất vợ, “quả” là người mất chồng, “cô” là người mất cha mẹ, “độc” là người già mất con cái, còn có những người tàn tật, chúng ta đều nên dẫn đầu quan tâm họ nhiều hơn, tôn trọng họ nhiều hơn. Khi chúng ta có thái độ như vậy, xã hội sẽ tràn đầy không khí hài hòa, chỉ cần phong khí xã hội xoay chuyển, cuộc sống của chúng ta mới hòa thuận vui vẻ.

 Vậy bắt đầu làm từ ai? Trong Luận Ngữ có câu, “Ở nơi có nhân đức là tốt đẹp, sống nơi thiếu nhân đức sao gọi là hiểu biết”? Sống ở nơi nhân đức thì rất tốt đẹp, có thể tăng trưởng đạo đức, học vấn của chính mình. Đi đâu tìm nơi có tâm nhân từ đây? Hiện nay có dễ tìm không? Chúng ta không thể đùn đẩy trách nhiệm, “hưng vong của đất nước, ai cũng có trách nhiệm”, bắt đầu từ chính mình, từ nơi ở của mình, phải biết đi nhặt rác, biết đối đãi tốt với người thân, láng giềng hòa thuận. Khi phong khí này dần dần được phát động từ chúng ta thì có thể đánh thức hành vi thiện của rất nhiều người.

Có một cụ già sống ở chung cư, người sống trong chung cư này không qua lại với nhau. Có một hôm cụ già tới gõ cửa nhà hàng xóm, sau đó nói rằng: con trai tôi gửi một giỏ nho cho tôi, một mình tôi ăn không hết, nhà anh chị có đĩa để đựng không, tôi chia cho mọi người cùng ăn. Người trẻ tuổi sống đối diện lấy ra ít đĩa, sau khi chia nho xong thì phân phát cho mọi người ở trong tòa nhà cùng ăn. Vốn là mọi người không biết nhau, từ lúc bắt đầu tặng nho thì mới nói chuyện với nhau, dần dần quen thuộc hơn. Trước đây mọi người để xe đạp ở dưới lầu rất loạn, sau đó nhờ quen biết nhau mà bắt đầu tôn trọng nhau hơn, tự động xếp xe đạp một cách gọn gàng. Khi con cái nhà hàng xóm chưa tìm được việc làm, mà trong tòa nhà lại có người mở công ty, sau khi quen biết nhau thì cũng chủ động để cho con cái người kia tới công ty làm việc thử. Tự nhiên mà mọi người quen thuộc nhau hơn.

Giữa người với người nếu như không giao lưu thì càng ngày càng xa lạ, nếu như có người dẫn đầu thì thực tế sẽ đánh thức được tình người. Sau đó có một hôm, một thanh niên từ xa nhìn thấy cụ già đi trên đường, phía trước có một sạp trái cây, chủ sạp nói với cụ: cụ ơi, cụ có muốn mua một thùng nho nữa không? Bạn trẻ này nghe được mới biết thùng nho không phải là do con trai của cụ gửi tới, mà là cụ tự bỏ tiền ra mua. Hàng xóm với nhau phải nhờ vào sự chân thành của chúng ta để dẫn dắt, cho nên sau khi mọi người trở về có thể hoằng dương điều gì trước? “Đệ Tử Quy”, phải thường mời khách, thường tặng quà, lúc khách tới thì mời khách ăn trái cây, ăn bánh, không tới hai ba lần thì tôi bảo đảm bạn không cần lấy bánh, không cần lấy trái cây nữa, bạn có tin không? Chắc chắn là như vậy, lòng người đều rất thiện lương.

Chúng tôi phổ biến văn hóa truyền thống ở Hải Khẩu, trải qua một hai tháng, mỗi lần tan học đi xuống bếp đều nhìn thấy có rau, có trái cây, cũng không biết là do ai mang tới? Tại sao lại không biết là ai mang tới? Bình thường chúng ta tặng quà cho người khác, lúc tặng thì sợ người khác không nhìn thấy mình tặng cái gì, còn phải giơ lên nói “cái này là tôi tặng đó”, lo lắng người khác không nhớ tới nhân tình này, “nhận ủy thác của người thì phải làm trọn vẹn”, nếu dùng tâm mong cầu để qua lại với người khác thì thật sự quá mệt! Khi chúng ta dùng tâm không mong cầu, tâm chân thành để đối đãi với người khác, người khác cũng hi vọng những gì họ bỏ ra không cần báo đáp, cho nên thực sự có người mang tới rất nhiều đồ ăn mà không biết là ai mang tới. Mà họ cũng rất hoan hỉ khi có thể chia sẻ những đồ ăn này với tất cả thầy cô, điều này cũng thể hiện tâm cảm ơn, biết ơn của họ. “Ở nơi có nhân đức là tốt đẹp” phải dựa vào tu thân của chính mình, tề gia của chính mình, tiếp đó tự nhiên sẽ mở rộng được tầm ảnh hưởng.

Ngoài những người bất hạnh cần phải yêu thương ra, mọi người cảm thấy có cần phải yêu thương người xấu không? Kẻ ác ắt có chỗ đáng thương, chúng ta cũng hiểu được, nguyên nhân là do “Tính ấy gần giống nhau nhưng do thói tục mà khác nhau, nếu không dạy thì cái tính ấy thay đổi”. Ở Hải Khẩu tôi có gặp được một vị trưởng giám ngục, ông ấy chủ động tới ăn cơm cùng thầy cô của trung tâm, ông nói: tôi hi vọng biến nhà tù thành trường học, bởi vì những người đó đều ở trong tù mấy năm, nếu như có thể dạy dỗ tốt cho họ, không chừng họ có thể làm một con người mới. Chúng tôi nghe xong rất hoan hỉ, thực sự là chư Phật – Bồ Tát thị hiện trong tất cả các ngành các nghề, đến nhà tù cũng có Bồ Tát. Chúng tôi cũng rất nhiệt tình báo đáp ông, chỉ cần có nhu cầu gì, thầy cô ở trung tâm nhất định giúp đỡ hết mình. Đương nhiên quan trọng hơn là phải nói để ông thông suốt, muốn dạy cho những người đang chịu hình phạt trong tù, rốt cuộc phải bắt đầu từ chỗ nào để khiến cho quan niệm của họ thay đổi, để đức hạnh của họ được nâng lên. Phương pháp này phải nhờ vào chúng ta dẫn dắt, chia sẻ.

Nếu như muốn tổ chức khóa học ở trong tù, mọi người cảm thấy phải làm từ chỗ nào? Phải chuẩn bị cho tốt, nói không chừng khi bạn trở về sẽ có người tới tìm bạn. Phải bắt đầu từ chỗ nào? Từ Đệ Tử Quy. “Kẻ đi học, ắt phải học từ chỗ ban đầu, từ sách tiểu học đến sách tứ thư”, thực ra đọc sách phải có thứ tự, xây dựng đức hạnh nhất định phải bắt đầu từ “Tiểu học”. “Tiểu học” này không phải là đi học tiểu học, mà là một cuốn sách do Chu Hi phu tử biên soạn, chuyên dạy lễ nghĩa làm người, làm việc, quét dọn, đối đáp, tiến thoái, mà làm người trước tiên thì hiếu đạo là cái gốc. Nhưng cuốn sách này được biên soạn cách chúng ta mấy trăm năm, trong nội dung sách có một số cách dùng từ khác biệt rất nhiều đối với tình hình xã hội hiện nay. Lý Dục Tú phu tử thời nhà Thanh đã tổng hợp những nội dung trọng điểm trong cuốn sách Tiểu Học, sau đó lấy một đoạn trong Luận Ngữ của Khổng lão phu tử làm cương lĩnh, biên soạn thành cuốn Đệ Tử Quy. Trong Luận Ngữ có câu “Đệ tử qui – phép người con – Thánh nhân dạy – hiếu đễ trước – kế cẩn tín; Yêu bình đẳng – gần người nhân – có dư sức – thì học văn”. Dùng bảy câu này làm cương lĩnh cộng thêm trọng điểm trong cuốn tiểu học, biên soạn thành cuốn Đệ Tử Quy với 1080 chữ, ông đã nắm bắt được cương lĩnh làm người làm việc. Cho nên chỉ cần muốn tăng trưởng đức hạnh, chúng ta có thể bắt đầu từ Hiếu đạo, từ Đệ Tử Quy.

Người xấu cũng cần được chỉ dạy, bao dung và tha thứ, như vậy họ mới có cơ hội sửa đổi làm mới bản thân. Nếu như họ thường xuyên gặp phải bài xích, có thể ra tù họ lại phạm tội lớn hơn, “Khen người ác – chính là ác – ác cùng cực – tai họa đến”. Năm ngoái xảy ra một vụ án lớn, có một sinh viên tên là Mã Gia Tước đã giết bốn bạn học, khiến cho dư luận và giới giáo dục bị chấn động, mọi người thảo luận rất nhiều. Tôi cũng hỏi bạn bè mình, Mã Gia Tước giết bốn bạn học, anh có cách nhìn như thế nào về việc này? Có một số người cảm thấy, người như vậy phải mau chóng xử tử. Hỏi một số người làm trong ngành giáo dục, thái độ của họ không giống vậy, họ cảm thấy một sinh viên còn trẻ tuổi như vậy, còn chưa bước ra xã hội, tại sao lại làm ra chuyện trái lương tâm như vậy? Mọi người cảm thấy là tại sao? Em ấy còn chưa bước ra xã hội, vậy thì em ấy bị ảnh hưởng bởi điều gì? Ảnh hưởng của gia đình, của nhà trường.

Từ Mã Gia Tước mà chúng ta thấy được, nguyên nhân là do bạn học thường xuyên chế nhạo em, nhục mạ em, dần dần oán khí trong lòng em tích tụ lại. Đến lúc không thể nhịn được nữa mới làm ra chuyện tàn nhẫn như vậy, sau đó thì giết bốn bạn học. Mã Gia Tước chưa từng học Đệ Tử Quy, nếu như em ấy được học câu “lời nhường nhịn – tức giận mất”, nếu như em ấy học được câu “Phàm là người – đều yêu thương; Anh thương em – em kính anh – anh em thuận – hiếu trong đó”, bởi vì cuộc đời của em chưa từng được học những lời dạy bảo lí trí này, cho nên khi gặp chuyện không thể nào sanh ra thái độ như vậy, chỉ biết tùy thuận theo phẫn nộ, tùy thuận theo phiền não. Đứng trên một góc độ khác, tại sao bốn bạn học này lại gặp phải tai họa sát thân? Cũng do chưa học Đệ Tử Quy, “Người có lỗi – chớ vạch trần – việc riêng người – chớ nói truyền; Khen người ác – chính là ác; Không nịnh giàu – chớ khinh nghèo”. Không được coi thường người khác, vì ngạo mạn đã chiêu cảm tai họa sát thân. Trong đó có một em sinh viên đáng lẽ cũng bị giết, nhưng sau cùng lại thoát được một kiếp, sau khi tìm hiểu biết được, bởi vì em sinh viên này từng giúp Mã Gia Tước xới cơm một lần, Mã Gia Tước ghi nhớ ở trong lòng, cho nên em sinh viên này mới thoát khỏi kiếp nạn.

Cho nên người ác đến đâu thì họ có biết ai đối xử tốt với họ, ai đối xử không tốt với họ không? Họ biết rất rõ. Khi con cái của chúng ta dùng tâm cung kính để đối xử với người khác, vậy thì cuộc đời của chúng sẽ hóa giải rất nhiều ác duyên và tai họa. Nếu như chưa học được tâm cung kính, vậy thì cuộc đời có thể sẽ tăng thêm rất nhiều nguy cơ và chướng ngại. Mã Gia Tước đã bị xử tử, nhưng chúng ta làm cha mẹ, làm thầy cô cũng phải suy ngẫm về chuyện này. Chỉ cần con trẻ không có lý trí, cuộc đời của chúng thực sự rất khó đi; chỉ cần từ nhỏ chúng biết cung kính, biết yêu thương thì cuộc đời của chúng càng đi càng thênh thang.

Ngoài yêu thương người khác, chúng ta còn phải yêu thương chúng sanh nào? Yêu thương tất cả động vật. Trên thảo nguyên Tây Tạng có rất nhiều linh dương Tây Tạng, một hôm một người thợ săn sau khi ngủ dậy bước ra ngoài, nhìn thấy xa xa có một con linh dương Tây Tạng đang đứng, ngay lập tức ông lấy ra súng săn nhắm bắn linh dương. Con linh dương biết được không chạy kịp nên đứng đó nhìn thợ săn, đột nhiên linh dương quỳ hai chân xuống. Người thợ săn rất kinh ngạc, bởi vì từ lúc ông làm thợ săn tới giờ chưa từng gặp qua trường hợp như vậy, tuy vậy nhưng ông vẫn bóp cò bắn chết con linh dương. Sau khi mang xác con linh dương về, mổ bụng ra mới biết con linh dương này đang mang thai, bởi vì mang thai nên nói mới quỳ xuống xin người thợ săn tha cho đứa con của nó. Người thợ săn nhìn thấy cảnh này, trong lòng rất cảm động, cũng rất hối hận, bởi vì chuyện này mà ông vứt súng săn đi, từ đó trở đi không giết hại động vật nữa.

Tiên sinh Bạch Cư Dị từng viết một bài thơ như sau “ai nói sanh mệnh chim nhỏ bé, cũng có cốt nhục cũng lớp da, khuyên người đừng bắt chim trên cành, chim non trong tổ chờ mẹ về”. Con người tuyệt đối không được vì dục vọng của chính mình, cảm thấy chơi vui mà đi chơi đùa động vật, tổn hại động vật, nếu không thì quả báo rất tàn khốc. Đức Phật cũng từng nói rằng, nếu muốn thế gian không còn nạn đao binh, trừ phi chúng sanh không ăn thịt nữa, trừ phi con người không làm hại sinh linh nữa, nếu không thì oan oan tương báo biết bao giờ hết. Chúng ta dùng tâm thông cảm để cảm nhận động vật cũng biết đau, động vật cũng có tình yêu thương cha mẹ con cái, chúng ta không nên để chúng phải đau khổ, niềm vui của chúng ta lại xây dựng trên nỗi đau của chúng.

Có một thợ săn đặt bẫy để bắt chồn, hôm đó ông đi kiểm tra thấy bẫy đã bắt được một con, nhưng mà khi lại gần thì phát hiện chỉ còn lại bộ da chồn. Ông rất kinh ngạc, rốt cuộc con chồn này đã chạy đâu mất? Ông đi theo vết máu để tìm, con chồn này dùng hết sức mình để bỏ lại bộ da chạy trốn. Khi ông tìm thấy nơi con chồn ở, lại gần thì phát hiện con chồn đã chết, nằm ở trong hang, mà con của nó đang bú sữa của con chồn. Chúng ta cũng thấy được, động vật cũng có tình cảm cha mẹ con cái, cũng yêu thương con cái chúng, còn biết hiếu thuận cha mẹ. Chúng ta nên tôn trọng, học tập theo chúng.

Bây giờ có nhiều người buôn bán động vật nhỏ, con trẻ nhìn thấy rất vui, mua về nhà chơi, kết quả sẽ thế nào? Đa phần là khiến cho chúng bị chết, chơi đùa khiến cho con vật chết, cũng không biết cho chúng ăn cái gì. Cho nên chúng ta cũng phải dạy con cái không được mua những động vật nhỏ, bởi vì chúng ta càng mua thì người khác càng bắt về; chúng ta không mua thì những người buôn bán trái phép sẽ không có lợi nhuận, thì họ sẽ không làm chuyện như vậy nữa.