Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 25B

Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 25B

Cuộc sống thời trung niên giống như chiến trường, khi về già, bởi vì không có hiếu đạo, cho nên tuổi già đa phần là sống ở viện dưỡng lão. Mặc dù chính phủ sẽ phụ trách những chi phí này, nhưng mà chúng ta thử suy ngẫm mà xem, chi phí của viện dưỡng lão đến từ đâu? Có thể là đã tiêu vào tiền của con cháu đời thứ ba, con cháu đời thứ tư rồi. Chúng ta không nên chỉ nhìn vào bề ngoài hào nhoáng, phải nhìn vào chỗ sai lầm trong bản chất nội tại. Thực ra những chi phí này đều tiêu vào tiền của con cháu đời sau, làm như vậy không phải là hành vi thỏa đáng. Người dân chúng ta có làm như vậy không? Tổ tiên chúng ta lúc nào cũng nghĩ làm sao mang lại lợi ích cho đời sau, người dân mà tôi nói đó phải để trong ngoặc kép, đó là người dân cách đây 200 năm, thời chúng ta thì không được như vậy nữa rồi. Người trẻ tuổi hiện nay, vợ chồng trẻ hiện nay kiếm được tiền thì sẽ thế nào? Tiêu cho chính mình, chỉ nghĩ đến chính mình, tư tưởng thái độ như vậy đều là do bị ảnh hưởng bởi hoàn cảnh. Tại sao không có ai thay đổi chế độ này? Bởi vì nếu như thay đổi chế độ của viện dưỡng lão thì có thể sẽ không được bầu chọn. Cho nên rõ ràng biết rằng làm như vậy sẽ tổn hại đến lợi ích của con cháu đời sau, nhưng vì quyền lực của chính mình, họ cũng không muốn thay đổi.

Chúng ta suy ngẫm mà xem, khi những người già này đến viện dưỡng lão sinh sống, rốt cuộc như vậy có tốt không? Bởi vì người phương Tây không có hiếu đạo, cho nên sau khi con cái trưởng thành càng ngày càng ít khi liên lạc với cha mẹ, đến khi cha mẹ về già thì gần như con cái không còn liên lạc nữa. Nếu con cái tới thăm thì cha mẹ sẽ nói: thật vui quá, con trai tôi vẫn chưa quên tôi. Nếu như chúng ta nghe được như vậy, trong lòng sẽ cảm thấy họ rất đáng thương, làm người mà quên cả hiếu đạo, một đời này chỉ vội vàng chạy theo hưởng thụ vật chất, cuộc đời như vậy quá trống rỗng. Hơn nữa sống ở viện dưỡng lão, có thể sẽ thường nghe số 108 qua đời, số 216 qua đời, nhìn người xung quanh lần lượt qua đời, mỗi ngày đều nghĩ, lúc nào đến lượt mình, cuộc sống tinh thần bị giày vò như vậy.

Nếu như về già có thể được hưởng niềm vui quây quần bên con cháu, tuổi già như vậy mới là cuộc đời thật sự. Cho nên người xưa chăm lo cuộc sống của mình không dùng phương thức như vậy, người xưa nhấn mạnh lúc còn trẻ phải bồi dưỡng phước báo, tuổi trung niên phải tạo phước, tuổi già mới hưởng phước; tuổi già hưởng phước mới là phước báo thật sự. Có câu nói hơi khó nghe một chút, nhưng dùng vào thời hiện nay khá là phù hợp, trước đây mắng người thường nói “chết không được tử tế”, bây giờ chuyện như vậy đã trở thành rất phổ biến. Mọi người bây giờ còn nghe nói cụ già hàng xóm nằm ngủ rồi qua đời không, không chút đau đớn nào? Hiện nay có còn không? Cụ ấy có phải là người niệm Phật không? Trước đây khi còn nhỏ thường nghe thấy chuyện như vậy, bây giờ thì không còn nghe nói nữa, đa phần là ung thư hay bị bệnh mãn tính rồi qua đời, tuổi già trôi qua rất đau khổ.

Cho nên phải dạy con trẻ từ nhỏ tiết kiệm, bồi dưỡng phước, mà ruộng phước do tâm trồng. Khi con cái từ nhỏ tiếp nhận giáo dục Thánh Hiền, chúng luôn biết nghĩ cho người khác, phục vụ người khác, vậy thì từ nhỏ chúng đã có thể tích lũy phước báo. Người thông thường luôn cảm thấy cuộc đời trước năm hai mươi tuổi không có cống hiến, sau sáu mươi tuổi cũng quá già không thể làm gì được, nên thường quy hoạch cuộc đời trong bốn mươi năm, thực ra chỉ cần con trẻ từ nhỏ học Đệ Tử Quy thì tâm của chúng đã tích lũy phước phần, phước báo cho cuộc đời chúng.

Có một đứa trẻ mới hai tuổi, lần đầu tiên đi học, sau khi học xong trở về nhà, cha mẹ hỏi em: hôm nay con học được điều gì? Đứa trẻ này nói với cha mẹ: con học được phải hiếu thuận cha mẹ. Một đứa trẻ hai tuổi đã nói nghe rất rõ ràng. Lần thứ hai đi học trở về, bởi vì buổi học hôm đó nhìn thấy rất nhiều bạn nhỏ lên trên bục giảng kể ra hành vi hiếu thuận của chúng khi ở nhà, cho nên em nhỏ này sau khi học xong trở về nhà, ngay lập tức đi bưng một ly nước ấm tới cho cha mẹ uống. Đứa trẻ hai tuổi chỉ cần học tập giáo dục Thánh Hiền, từ nhỏ biết được hiếu thuận, biết được tôn kính trưởng bối, có tâm như vậy, tự nhiên sẽ tích lũy phước báo. Bởi vì có thái độ cuộc đời như vậy, khi chúng ra xã hội chắc chắc sẽ không vì công danh lợi lộc của chính mình, mà hiểu được lấy của xã hội thì phải dùng lại cho xã hội, phải làm hết khả năng của mình để tạo phước cho mọi người. Chúng sẽ chăm chỉ làm việc, tích lũy trí tuệ cuộc đời của chúng.

Đến khi về già, chúng đã tương đối có trải nghiệm về cuộc đời, càng lớn tuổi trí tuệ càng cao, càng lớn tuổi thì càng có nhiều người cần chúng giúp đỡ, cần chúng hỗ trợ. Cho nên cũng giống như sư trưởng vậy, thầy đã gần 80 tuổi, đi đến bất kì đất nước nào, bất kì dân tộc nào, bất kì tôn giáo nào, mọi người đều hi vọng có thể thân cận sư trưởng để học tập. Cho nên có thể tiếp nhận giáo dục Thánh Hiền thì một đời của chúng sẽ rất sung túc, rất có giá trị. Khi chúng rời khỏi thế gian này, tầm ảnh hưởng của chúng vẫn tiếp tục tồn tại, bởi vì chúng chân thành cống hiến, chân thành tạo phước cho xã hội, cho nên sanh mạng của chúng sẽ tiếp diễn không ngừng. Xin hỏi mọi người Khổng Lão phu tử đã qua đời chưa? Tinh thần của Khổng Lão phu tử, lời dạy của ngài đã kéo dài hơn hai ngàn năm, vẫn còn đang ảnh hưởng tới chúng ta. Khi chúng ta xây dựng cuộc đời như vậy thì sẽ khiến cho cuộc đời tỏa sáng; khi chúng ta dùng thái độ như vậy để xây dựng cuộc đời, chúng ta cũng dẫn dắt con cái dùng thái độ như vậy để xây dựng cuộc đời, giá trị quan như vậy sẽ dẫn dắt gia đình đi trên con đường viên mãn sung túc.

Cho nên “Chỉ đức học – chỉ tài nghệ – không bằng người – phải tự gắng; Nếu quần áo – hoặc ăn uống – không bằng người – không nên buồn”. Đối với vật chất, đương nhiên chúng ta không phải là không cần, mà đủ dùng là được. Người trên thế gian thường nói cuộc đời phải theo đuổi phú quý, mọi người cảm thấy cái gì là phú? Trước đây đọc sách đều nói phải sống cuộc sống vinh hoa phú quý, vậy cái gì là phú? Nếu là con trẻ thì chúng sẽ trả lời như thế nào? Có nhiều tiền là phú. Cái gì là quý? Địa vị cao là quý. Nhận thức như vậy là sai lệch. Phú thực sự là biết đủ, biết đủ là giàu có; quý thực sự là người khác tôn kính bạn từ trong tâm của họ, người kính là quý. Khi một người biết đủ, cho dù có nhiều tiền hơn nữa, ví dụ như có 50 triệu, nhìn thấy người khác có một trăm triệu thì trong lòng không thoải mái, trong Kinh Vô Lượng Thọ có câu “không ruộng lo ruộng, không nhà lo nhà, quyến thuộc tài vật, có hay không đều lo”. Con người không biết đủ thì luôn cảm thấy mình nghèo, cứ mãi chạy theo vật chất, cho nên “người đời cùng tranh giành những chuyện không cần gấp”, những thứ mình chạy theo đều không mang theo được, trong quá trình chạy theo còn tạo nên một thân tội lỗi, thật là oan uổng.

Phú thực sự là biết đủ, quý thực sự không phải là địa vị xã hội. Có một số người lúc đi làm thì chức vụ rất cao, nhưng khi về hưu thì những người trước đây hay tới nhà tặng quà, chỉ cần vừa nghỉ hưu thì những bạn bè trước đây liền không thấy mặt nữa; có chức quyền thì cửa nhà đông như trẩy hội, hết chức quyền thì cửa nhà vắng vẻ, quý như vậy rất hư hão. Sau khi về hưu thì phụ nữ thường sống khá thọ, bởi vì phụ nữ sau khi về hưu, đi ra công viên sẽ rất tự nhiên mà hòa hợp được với người khác, cùng múa quyền, cùng khiêu vũ. Đàn ông thì từng làm tổng giám đốc, giám đốc, CEO, sau khi nghỉ hưu thì lưng có vẻ cứng, không cúi xuống được, rất khó hòa hợp với người khác, về hưu rồi mà vẫn tỏ vẻ, không buông xuống được những danh văn lợi dưỡng, tháng ngày trôi qua không vui vẻ cho nên tuổi thọ thường ngắn hơn.

Đời người trong sạch tự tại đến thế gian này, tội gì mà bị ô nhiễm bởi danh văn lợi dưỡng, ngũ dục lục trần, như vậy thật quá vất vả, thật không đáng. Cho nên chúng ta phải thực sự làm một người phú quý. Mọi người biết ai mới thực sự là người phú quý không? Trong lòng mọi người có đáp án chưa? Mọi người đều đã thi đậu, tôi đã nhận được sóng của quý vị, đáp án là sư trưởng. Sư trưởng đã làm tấm gương tốt như vậy cho chúng ta, vậy thì chúng ta phải “Chớ tự chê – đừng tự bỏ – Thánh và Hiền – dần làm được”.

Tôi từng nghe một câu chuyện, một vị tổ sư thiền tông, mẹ của ngài qua đời, ngài cõng mẹ trên lưng đến một nơi, sau đó đốt lửa thiêu xác mẹ của mình. Hàng xóm sau khi nhìn thấy đều vô cùng bất mãn với ngài, cảm thấy ngài không hiếu thuận, sao có thể tùy tiện xử lý thi thể của mẹ mình như vậy được. Vị thiền sư này nói: một người đắc đạo, cả họ sanh thiên, nếu không thì lời của chư Phật là vọng ngữ. Vừa nói xong liền thiêu xác mẹ, ngay lập tức mẹ của ngài hiện tướng người trời rồi bay lên trời. Khi chúng thực sự luôn suy nghĩ cho chúng sanh, thực sự làm người phú quý thì không chỉ là thành tựu đạo nghiệp của chính mình, mà còn khiến cho tổ tiên có được lợi ích. Cho nên chúng ta phải lấy đó làm mục tiêu của cuộc đời. Chúng ta xem câu kinh tiếp theo:

“Nghe lỗi giận – nghe khen vui – bạn xấu đến – bạn hiền đi; Nghe khen sợ – nghe lỗi vui – người hiền lương – dần gần gũi”.

“Nghe lỗi giận – nghe khen vui – bạn xấu đến – bạn hiền đi”. Nếu như chúng ta nghe được lỗi lầm của chính mình thì không vui, người khác khen ngợi chúng ta liền vui vẻ, như vậy có thể sẽ khiến những người bạn ưa nịnh nọt bợ đỡ tới thân cận với chúng ta, còn những người bạn mà chịu chỉ ra khuyết điểm của chúng ta dần dần sẽ rời đi, cho nên thái độ này phải khá cẩn thận. Cuộc đời này nếu như có rất nhiều bạn bè tốt dìu dắt, giúp đỡ chúng ta, chỉ ra khuyết điểm của chúng ta thì sẽ giúp chúng ta giảm bớt rất nhiều lỗi lầm. Thực ra khi trên mặt chúng ta có vết bẩn, chính mình nhìn không thấy, mà bạn bè nhìn thấy cũng rất vui vẻ giúp chúng ta lau đi, chúng ta nhất định phải cảm ơn họ sâu sắc.

Thời nhà Tống có một người đọc sách tên là Tô Thức, ông quen biết với thiền sư Phật Ấn. Có một lần ông ngồi trên bồ đoàn, cảm thấy thân tâm nhẹ nhàng an lạc, rất có cảnh giới liền viết một bài thơ như sau “Đảnh lễ Bậc Giác ngộ; Hào quang chiếu vũ trụ; Tám gió thổi chẳng động; Ngồi vững tòa sen vàng”. Ông cảm thấy mình rất có cảnh giới, cũng rất vui vẻ nên đem bài thơ này tặng cho thiền sư Phật Ấn. Mọi người có biết vì sao ông lại tặng bài thơ cho thiền sư Phật Ấn không? Trong lòng ông đang đợi người khác khen ngợi, “nghe khen vui”, hi vọng người khác khen ngợi khẳng định mình. Kết quả là thiền sư Phật Ấn vừa xem xong liền viết một chữ “rắm” rồi gửi trả lại cho ông. Ông vừa xem thì thấy khác xa với mục đích của mình, lúc đó ông là rất tức giận, ngay lập tức chèo thuyền qua sông tìm thiền sư Phật Ấn. Vừa tới cửa chùa, không nhìn thấy thiền sư Phật Ấn, cửa chùa không mở, nhưng ngoài cửa có viết hai hàng chữ “tám gió thổi chẳng động, một chữ rắm thổi qua sông”. Cho nên công phu thật sự phải luyện trong cảnh giới, chúng ta cũng thường “niệm Phật ngồi thiền dường như ngộ, dòng đời cuồn cuộn hiện nguyên hình”. Có một số bạn đồng tu nói là, lúc tôi niệm Phật rất thanh tịnh, niệm ba ngày xong rất muốn ở lại cảnh giới đó, rất sợ trở về nhà nói chuyện với người thân thì cảnh giới không còn nữa. Như vậy có đúng không? Cảnh giới phải luyện trong cảnh giới, phải trải sự luyện tâm. Cho nên tám gió thổi không động, chỉ một chữ rắm đã khảo nghiệm Tô Thức.

Cái gì là tám gió? Lợi, suy, hủy báng, tôn vinh, khen ngợi, chế giễu, khổ, vui. Trong tám cảnh giới này chúng ta hãy khảo nghiệm công phu của chính mình. Đương nhiên lúc bình thường cũng phải như lúc đang chiến đấu, bình thường phải luôn đề khởi câu Phật hiệu thì khi chúng ta bị người khác hủy báng, được người khác khen ngợi, trong lòng bắt đầu dậy sóng thì phải mau chóng dùng câu Phật hiệu mà điều phục. Khi chúng ta có tâm cảnh giác như vậy thì không sợ niệm khởi chỉ sợ giác chậm, mỗi ngày đều rèn luyện công phu, đều đang nâng cao cảnh giới. Thái độ như vậy chúng ta cũng có thể bắt đầu làm từ gia đình, nếu như hôm nay chúng ta phạm lỗi, vợ giúp đỡ chỉ ra thì phải làm như thế nào? Nhất định phải cúi người trước vợ mình rồi nói: cảm ơn em đã chỉ ra khuyết điểm của anh. Liệu có cúi người được không? Nếu như cúi được thì gia phong nhất định xoay chuyển ngay lập tức, mọi người cảm thấy có đạo lý không?

Có một cô giáo đi học được mấy buổi, trở về nhà liền xin lỗi chồng mình: xin lỗi anh, em đã sai rồi. Ba chữ xin lỗi anh vừa nói ra, sắc mặt của chồng cô không thể tin nổi, rất kinh ngạc, chồng cô nói: không ngờ em lại có thể nói ra được hai chữ xin lỗi! Chồng cô không tin! Người vợ thay đổi quá nhiều, cô cũng viết những thay đổi của mình, còn có một số kinh nghiệm dạy con cái thành một bài văn đưa lên trang Đại Phương Quảng. Cô nói trước đây hai vợ chồng giống như ở ghép ăn cơm cùng, qua một ngày tính một ngày. Thực ra cô kể như vậy cũng khá là chân thật. Khi một người không biết cách yêu thương người khác, chỉ biết nhìn vào khuyết điểm của người khác, mỗi ngày lại phải gặp nhau, thực sự là không dễ dàng gì. Khi chúng ta thay đổi thái độ, thay đổi suy nghĩ thì sẽ khiến cho gia đình thay đổi lớn. Mỗi một câu trong Đệ Tử Quy đều là gia phong rất tốt cho gia đình chúng ta, phải bắt đầu áp dụng vào trong cuộc sống. Khi bạn đã làm được câu nào thì dánh dấu vào, câu này đã làm được, lúc đánh dấu trong lòng sẽ cảm thấy rất sung túc. Nếu như thực hành một tháng mà không được câu nào thì phải làm sao? Chắc chắn là phương pháp sai rồi, phải mau chóng học tập nhiều hơn.

“Nghe khen sợ – nghe lỗi vui – người hiền lương – dần gần gũi”. Trên thực tế nếu bạn bè có thái độ thẳng thắn không e ngại đối với bạn, thì cũng là do từng biểu hiện của chúng ta, dần dần mới khiến họ thẳng thắn như vậy. Chúng ta càng rộng lượng thì họ sẽ càng dám nói cho chúng ta biết, chỉ dạy chúng ta, đây là một quá trình tiến hành theo tuần tự. Ngày mai mọi người gặp bạn đồng tu đừng nói rằng: tôi có khuyết điểm gì nhanh nói cho tôi biết! Vậy thì đối phương sẽ không biết phải làm sao, đối phương sẽ ậm ừ, vẫn là nên thuận theo tự nhiên. Hôm nay chúng ta giảng tới đây thôi, cảm ơn mọi người.