Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 24B

Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 24B

“Phàm nói chuyện – nói trọng điểm – chớ nói nhanh – chớ mơ hồ”, câu này nói là một người nói chuyện phải từ tốn, có lên xuống ngừng nghỉ, lúc nói đến trọng tâm thì âm thanh lớn một chút. Nếu như chúng ta nói chuyện chỉ dùng một giọng đều đều thì sẽ thế nào? Đối phương nghe xong cảm thấy rất buồn ngủ, cho nên phải “nói trọng điểm”. “Chớ nói nhanh”, không được nói quá nhanh, mọi người có phát hiện ra con người hiện nay nói rất nhanh không, hình như gặp ai cũng như thân quen đã lâu, nói không dừng lại được, như vậy quá gấp gáp. Thực ra muốn thay đổi tính tình gấp gáp của một người, bắt đầu từ cách nói chuyện là đơn giản nhất. Mọi người nhìn thân hình của tôi là biết tôi là người rất gấp gáp, vội vàng, mọi người có nhìn ra không? Mọi người thật quá từ bi rồi. Thực ra tính cách của tôi có thể chậm rãi lại đều là nhờ vào công lao của sư trưởng. Bởi vì tôi nghe sư trưởng giảng kinh, sư trưởng không gấp không chậm, dần dần tính cách của tôi được điều phục từng chút một. Sau đó tần suất tôi nghe sư trưởng giảng kinh rất nhiều, đối với âm thanh, tốc độ càng ngày càng quen thuộc, trong lúc nói chuyện, trong vô hình dần dần giảm tốc độ nói chuyện lại. Mà sau khi giảm tốc độ nói chuyện lại, thói quen này dần dần thay đổi tính tình của bạn, cá tính của bạn. Cho nên luyện tập cách nói chuyện  cũng là việc rất tốt, “chớ nói nhanh – chớ mơ hồ”.

Nếu như chúng ta có tâm muốn đi diễn giảng, giảng Đệ Tử Quy, muốn hoằng pháp lợi sinh, thời điểm rèn luyện tốt nhất là lúc nào? Chắc chắn không phải là đứng trên bục giảng mới là rèn luyện, mọi lúc có cơ hội giới thiệu Phật pháp, giới thiệu học vấn Thánh Hiền cho người khác đều là cơ hội để rèn luyện. Từ hôm nay trở đi không nói lời thừa nữa, tần suất nói chuyện của bạn phải bắt được sóng, luôn luôn không nói lời thừa, đều nói lời chánh tri chánh kiến. Trong lúc chúng ta nói chuyện với người khác cũng là đang nâng cao năng lực diễn giảng của chúng ta,  lúc nghe điện thoại cũng phải dùng thái độ như vậy, chỉ nói những lời có trí tuệ, những lời an ủi, những lời lợi ích người khác. Bình thường tích lũy như vậy, khi có cơ hội bước lên bục giảng, bạn cũng sẽ có chút nắm chắc, tương đối điềm đạm trầm tĩnh.

Câu tiếp theo “Kia nói phải – đây nói quấy – không liên quan – chớ để ý”. Trong đoàn thể khó tránh khỏi sẽ có người nói này nói kia, từ một đất nước mà nhìn vào, trong lịch sử cũng thường xuất hiện tai họa do bè phái tranh chấp, trong triều đình chia làm hai phe, thậm chí có khi còn chia thành nhiều phe hơn. Như vậy có tốt không? Nhất định sau cùng sẽ tranh chấp dẫn đến đôi bên cùng thua thiệt. Từ nhỏ cũng có thể quan sát được chúng ta với bạn học, cũng thường có tình trạng lôi kéo, bạn ở phe bên kia, hay ở phe bên này? Mọi người đứng ở phía nào? Tốt nhất là không đứng về phía nào cả, như vậy mới có trí tuệ. Không đứng về phía nào có dễ dàng không? Không dễ dàng, có một công phu nhất định phải rèn luyện, đó là cười trừ, bạn không xen vào là được. Bạn nói một câu “đúng” vậy là xong, bạn nói xen vào, họ cảm thấy bạn theo phe họ, còn bên kia thấy bạn đã theo phe đối thủ, cho nên cười trừ là được, “Nói nhiều lời – không bằng ít”.

Tôi từng gặp một chuyện, có một nhóm giáo viên cảm thấy muốn ủng hộ hiệu trưởng, còn một nhóm thì cảm thấy hiệu trưởng làm không đúng, phê phán hiệu trưởng, tôi đứng ở giữa không đứng về phe nào. Nhưng mà có phải là ngây ngốc đứng ở đó không? Phải làm gì? Phải cười trừ, cười trừ chỉ là cười một chút thôi, việc cần làm vẫn phải làm. Lúc này chúng ta phải làm tốt bổn phận của chính mình, bởi vì lúc mọi người tranh chấp họ sẽ không có tâm tình nào mà làm việc. Chúng ta vẫn nên sửa bài cho học sinh, dìu dắt chăm sóc cho học sinh. Khi chúng ta đứng ở vị trí trung lập, đứng thời gian lâu rồi sẽ xảy ra sự biến hóa khá thú vị. Người nào mắng lãnh đạo nhiều nhất sẽ cảm thấy bản thân mình quá đáng, thực ra con người khó tránh được phạm phải sai lầm hoặc làm chưa tốt. Phe hơi quá khích, chúng ta tìm cơ hội, ví dụ như họ mắng xong có thể sẽ khát nước hoặc đói bụng, chúng ta đưa bánh cho họ ăn rồi nói: mọi người vất vả rồi, ăn chút bánh nào. Như vậy họ sẽ có chút ngại ngùng, mọi người xem thầy Thái không hề nói gì. Chúng ta phải tiếp tục cười trừ, không góp ý gì hết rồi rời đi.

Những người đứng về phía lãnh đạo, dần dần họ cũng sẽ biết được, một mực bênh vực cho lãnh đạo có tốt không? Rốt cuộc thì lãnh đạo làm sai vẫn phải thừa nhận, bởi vì đứng ở vị trí đó thì phải gánh vác. Bạn một mực bênh vực lãnh đạo thì chỉ khiến họ không nhìn thẳng vào sai lầm của mình, như vậy không phải giúp họ mà là hại họ. Sau đó tôi cũng nói với một số đồng nghiệp khá thân thiết với hiệu trưởng, tôi nói với họ một số quan điểm, cũng giao lưu với họ, nhắc họ nên nhắc nhở hiệu trưởng nhiều hơn, nếu không thì tình nghĩa giữa đôi bên sẽ lãng phí mất. “Cùng khuyên thiện – cùng lập đức – lỗi không ngăn – đôi bên sai”. Sau này khi tôi trở lại trường học đó, một số giáo viên trước đây từng mắng hiệu trưởng còn đến bắt tay tôi, họ còn nói khi đó họ làm như vậy thực sự thật quá đáng.

Khi làm chuyện gì mỗi người chúng ta đều phải biết rõ mục tiêu là gì? Cho dù là nói ra lãnh đạo làm sai ở chỗ nào thì mục đích thật sự là khiến mọi chuyện tốt đẹp, xây dựng đoàn thể tốt hơn, tuyệt đối không được tranh chấp theo cảm tính. Khi gặp “Kia nói phải – đây nói quấy”, chúng ta phải cung kính mà tránh xa. Luôn làm tốt bổn phận của chính mình, thật thà niệm Phật, để hành vi của chúng ta thức tỉnh tâm hổ thẹn của người khác, cũng để họ hiểu được làm vì lợi ích của đoàn thể là bổn phận của từng người, chứ không phải là lãng phí thời gian vào việc tranh cãi. Chúng ta xem câu tiếp theo:

“Thấy người tốt – nên sửa mình – dù còn xa – cũng dần kịp; Thấy người xấu – tự kiểm điểm – có thì sửa – không cảnh giác”.

“Thấy người tốt – nên sửa mình – dù còn xa – cũng dần kịp”, thái độ “thấy người tốt” có ảnh hưởng rất sâu xa tới đạo nghiệp. Thực ra câu này chính là phương pháp tu học giúp cho Thiện Tài đồng tử một đời có thể viên thành Phật đạo, bởi vì cho dù gặp được người thiện hay người ác thì đều là Bồ Tát đáng để Ngài học hỏi. Ngài nhìn thấy tất cả mọi người đều là chư Phật – Bồ Tát, chỉ có một người là học trò, đó chính là bản thân ngài, mới có thể “đức tiến dần – lỗi ngày giảm”. Đương nhiên nhất định phải dạy con trẻ từ nhỏ có thái độ như vậy, nếu như từ nhỏ chúng không biết khen ngợi người khác, chỉ biết phê bình người khác, vậy thì cuộc sống của chúng trải qua rất đau khổ. Khi chúng thường nhìn vào lỗi lầm của người khác, liệu chúng sẽ có nhiều bạn bè không? Bạn xem thái độ này không có lợi đối với đạo nghiệp của chính mình, không có lợi với mối quan hệ bạn bè sau này của chính mình. Cho nên biết khen ngợi người khác, tùy hỉ người khác khá quan trọng đối với nhân cách của một người. Mọi người có dạy con của mình chưa? Điều này khá quan trọng, trong gia đình bạn có thể tạo nên phong khí khen ngợi khẳng định lẫn nhau, luân phiên tán thưởng lẫn nhau. Đương nhiên là khi khen ngợi khẳng định lẫn nhau cũng là dựa theo tánh đức, chứ không phải là những thứ hư vinh bên ngoài, tài hoa bên ngoài. Chỉ cần bạn khen ngợi khẳng định tánh đức của chúng, chúng sẽ càng ngày càng trở nên tốt hơn.

Có một anh tiến sĩ rất ưu tú, hai mươi tuổi đã lấy được tấm bằng tiến sĩ toán học, trong thời gian đi học anh nhảy cấp mấy lần, có ưu tú không? Rất ưu tú, mà trường đại học còn phá lệ cho anh trực tiếp làm phó giáo sư, có thể coi như một trường hợp đặc biệt trong trường đại học. Nhưng mà anh bắt đầu làm việc từ hai mươi tuổi đến ba mươi tuổi, trong mười năm đó, anh đã viết rất nhiều luận văn để thăng hàm lên làm giáo sư, nhưng mười năm trôi qua mà vẫn chưa được thăng hàm. Tôi có một người bạn cũng là tiến sĩ toán học, là đồng nghiệp của anh tiến sĩ này, nhờ đó tôi mới biết được những bài luận văn anh viết rất thấu triệt, nội dung đều là nói bài luận văn của giáo sư nào có những khuyết điểm gì, chỗ nào nói sai, mỗi chương của anh đều viết người khác sai ở chỗ nào. Mặc dù anh viết rất đúng, nhưng mà giữa đường đều bị đánh rớt, bản thân anh cũng rất phiền não. Sau đó bạn tôi nói với anh, hay là anh đổi một cách viết khác, viết là giáo sư này chỗ nào viết hay, giáo sư kia chỗ nào viết rất đầy đủ, anh viết luận văn từ góc độ này, không chừng sẽ có cơ hội xoay chuyển. Anh tiến sĩ này nghe xong cau mày, anh cảm thấy rất khó. Sau đó anh cũng viết ra được, đưa cho bạn tôi xem, bạn tôi vừa xem vừa nổi da gà, cảm thấy thật không tự nhiên.

Một người muốn chân thành khen ngợi khẳng định người khác, thật sự là phải rèn luyện mới có thể làm ra được. Chúng ta cũng thấy được là nếu như đi tham gia huấn luyện, nội dung huấn luyện là bạn phải thường xuyên khen ngợi người khác, cười với người khác thì mới có thể làm ăn với người khác được. Những người tham gia xong khóa huấn luyện trở về cười với bạn, bạn sẽ cảm thấy thế nào? Rất kì quái, không tự nhiên cho lắm. Cho nên câu “Thấy người tốt – nên sửa mình”, thực sự là trạng thái tâm lý, chúng ta phải vui vẻ khen ngợi khẳng định người khác từ trong tâm mình. Mà đối với việc thiện, chúng ta cũng phải dẫn dắt người khác cùng nhau làm, cùng làm việc thiện. Trong lúc cùng làm việc thiện, chúng ta cũng phải ghi nhớ, có một câu châm ngôn nói là, “chỉ ra sai lầm của người không nên quá nghiêm khắc, phải suy xét xem người có chấp nhận được không; dạy người làm thiện không nên yêu cầu quá cao, phải suy xét xem người có thể làm được không”, câu châm ngôn triết học về cuộc đời này rất tương ưng với đạo Trung Dung.

Khi chúng ta chỉ ra khuyết điểm của người khác, có nên nói thẳng thừng quá không? Không được, nói tới sau cùng có khi đối phương lại phát bệnh tim. Nên nói từng chút từng chút một. Hơn nữa, trước khi chúng ta chỉ ra khuyến điểm của người khác thì nên nói hai ba ưu điểm của họ trước; muốn khuyên bảo sai lầm của họ, nhất định ưu điểm phải nhiều hơn khuyết điểm, ví dụ như “anh làm chuyện này tốt lắm, có điều nếu như chỗ này làm được tốt hơn thì quá tốt”, như vậy thì người khác dễ tiếp nhận hơn.

“Dạy người làm thiện không nên yêu cầu quá cao, phải suy xét xem người có thể làm được không”, khi chúng ta tu tập pháp môn niệm Phật, người thân của chúng ta không phản đối thì bạn nên cảm thấy thiện căn của họ sâu dày. Đừng nên thường xuyên nói: tức chết mất, khuyên không chịu nghe, dạy họ điều hay như vậy mà họ không chịu tiếp nhận. Chúng ta phải hiểu được, nếu như bạn vừa nói họ liền nghe thì quá giỏi rồi, căn tánh của họ là căn tánh của người đời này sẽ thành Phật. Cho nên nhìn từ một góc độ khác, khi chúng ta học Phật, người thân không ngăn cản thì họ cũng tương đối có thiện căn rồi, ngã chấp của họ không nặng, cho nên họ không khống chế, không chiếm hữu, người thân như vậy đã là bậc thượng căn lợi trí. Lúc này chúng ta không được gấp gáp, một khi gấp gáp sẽ làm hỏng nhân duyên học Phật của họ. Lúc này càng quan trọng hơn là chúng ta phải chính mình làm tốt, không làm tốt không được. Trong hơn một năm này, lúc đầu ba tôi khá lo lắng khi tôi ra ngoài, đến bây giờ ba tôi cảm thấy Phật pháp thật sự không thể nghĩ bàn, sự trưởng thành của chúng ta sẽ là sự thôi thúc, là sự tăng trưởng thiện duyên tốt nhất dành cho người thân. “Dạy người làm thiện không nên yêu cầu quá cao, phải suy xét xem người có thể làm được không”, chúng ta phải đứng trên góc độ của họ mà suy nghĩ, từng bước dẫn dắt họ như thế nào.

Tôi nhớ có một lần tôi dắt theo một bạn nhỏ xuống dưới trung tâm nhặt rác, vừa nhặt vừa nhìn thấy bên cạnh có một bé gái đang đứng, bé gái này khoảng bốn tuổi, nó cứ đứng đó không động đậy nhìn tôi nhặt rác. Chúng tôi vừa nhặt vừa đi về phía em, tôi nói với bé gái; con giúp thầy nhặt cái kia được không? Em cũng cúi người tiện tay nhặt rác lên, mắt vẫn nhìn tôi. Lúc nó vừa nhặt xong tôi liền khen ngợi: thật sự cảm ơn em, nào chúng ta cùng nhau nhặt. Bé gái này bắt đầu cùng chúng tôi nhặt rác, nhặt xong nó cảm thấy rất vui vẻ. Sau cùng bởi vì không còn túi đựng rác nữa, nó còn chạy vào trong nhà em lấy ra một túi đựng rác, chúng tôi tiếp tục cùng nhau nhặt. Nhặt xong hai túi rác, em lại chạy vào nhà lấy túi thứ ba, đến lúc em định chạy vào nhà lấy túi thứ năm thì tôi phải mau chóng ngăn em lại, nếu không thì có khi phải nhặt đến nửa đêm mất. Tôi nói được rồi, hôm nay chúng ta nhặt tới đây thôi, cảm ơn em.

Bạn xem tôi tiện thể để em tham gia, em cũng cảm thấy rất vui vẻ, nhìn thấy sân vườn được nhặt rác sạch sẽ, chúng tôi cùng nhau nhặt ra ngoài đường cái. Sau đó tôi có gọi cho một bạn nam ở trung tâm mang tới nho khô của Tân Cương mời bé gái ăn, khen ngợi khẳng định trước mặt nó, sau đó nếu có cơ hội bé gái này cũng tới chơi với mấy bạn nhỏ ở trung tâm. Chúng ta muốn người khác cùng làm việc thiện cũng phải khéo léo dẫn dắt, không được ép buộc họ, nhất định bắt họ phải làm như thế nào ngay lập tức.

“Thấy người tốt – nên sửa mình – dù còn xa – cũng dần kịp”, khi chúng ta nhìn thấy tấm gương tốt, chúng ta cũng phải hiểu được, chúng ta còn thua kém ở chỗ nào? Phải làm thế nào để nâng cao chính mình? Điều này cũng khá quan trọng, phải biết cách học tập. Chúng ta từng nghe trong “Tịnh Độ Thánh Hiền Lục” có kể, có một vị Bồ Tát hiện nay ở thế giới Tây Phương Cực Lạc tên là Hoàng Đả Thiết. Hoàng Đả Thiết không biết chữ, công việc mỗi ngày của ông là rèn sắt, ngày nào không rèn thì ngày đó không có cơm ăn, cho nên ông cảm thấy cuộc đời rất khổ. Khi một người cảm thấy cuộc đời rất khổ, chứng tỏ rằng người đó có thiện căn. Có một vị xuất gia đi ngang qua nhà ông, ông chạy ra cung kính mời vị sư phụ này tới nhà ngồi, nhưng ông lại không có tiền, cho nên chỉ mời vị sư phụ này uống ly nước. Sau khi uống xong, ông nói với sư phụ: thưa thầy, đời người khổ như vậy, có phương pháp nào để thoát khổ không? Sư phụ nói với ông: có, phương pháp đó là niệm một câu Nam Mô A Di Đà Phật. Hoàng Đả Thiết liền nói với sư phụ rằng, con rất là bận rộn, làm gì có thời gian niệm Phật? Sư phụ đề nghị với ông: chỉ cần khi con rèn sắt, lúc đập xuống con niệm A Di Đà Phật, A Di Đà Phật, cứ niệm như vậy là được. Trong lòng ông nghĩ, như vậy cũng có lý, không ảnh hưởng tới công việc của ông. Được rồi, tiết học hôm nay chúng ta giao lưu tới đây thôi, tiết học tiếp theo chúng ta cùng nhau rèn sắt nhé.