Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 24A

Đệ Tử Quy & Tu Học Phật Pháp –  Tập 24A

Kính thưa sư phụ, kính thưa chư vị pháp sư, chư vị đồng tu, A Di Đà Phật!

Mọi người hôm nay phải nghỉ ngơi cho tốt, mặc dù ngày mai thi nhưng không nên quá lo lắng, phải giữ tâm bình thường. Khi nãy nói tới:

“Nói nhiều lời – không bằng ít”

Mọi người có cảm nhận được khi nãy ăn cơm âm thanh nói chuyện ít đi không? Trong lúc nói chuyện, chúng ta có thể khiến cho người khác hoan hỉ, khiến cho họ sanh tâm tin tưởng, nói lời có lợi ích, lời thành thật, lời an ủi, lời trí huệ, miệng nhả hoa sen, nói lời tốt đẹp, nói như vậy thì có thể nói nhiều, bởi vì có lợi ích cho người khác. Cho nên chúng ta nói chuyện phải có tiêu chuẩn, chỉ nói những lời có lợi ích đối với người, nếu không có lợi ích thì nên niệm Phật.

Cuối tiết trước chúng ta có nói tới, ở trong đoàn thể lúc họp nhất định phải tiếp thu ý kiến hữu ích của mọi người, phản ánh tình hình để điều chỉnh cho tốt, chuẩn bị cho chính sách sau này, lúc này chúng ta nhất định phải phản ánh tình hình thực tế. Mà trong lúc nói chuyện chỉ nhắm vào sự việc chứ không nhắm vào con người, bởi vì chúng ta muốn xây dựng nhận thức chung thì phải làm tốt mọi chuyện trong đoàn thể, thậm chí là mọi việc trong đạo tràng đều là việc lợi ích chúng sanh. Nếu như chúng ta đã có nhân duyên để gách vác công việc này, lúc cần nói ra thì nên thẳng thắn không e ngại. Đợi mọi người đều nói ra ý kiến của mình, đương nhiên quyết định sau cùng không thể nào khiến cho tất cả mọi người đều thỏa mãn, cũng không thể làm theo cách nghĩ của từng người được, sẽ tổng hợp lại sao cho cân đối hài hòa, cùng chung nhận thức. Khi đoàn thể quyết định làm như vậy, sau khi mọi người rời khỏi phòng họp thì phải thống nhất cùng nhau làm, nếu trong quá trình làm lại gặp vấn đề thì phải mau chóng báo cáo lại. Khi mọi người cùng làm một chuyện giống nhau, một quyết định giống nhau, cảm giác đoàn thể rất chung tay đoàn kết. Nếu như lúc họp không nói ra, rời khỏi cuộc họp thì lại ý kiến rất nhiều, nói hết bên này đến bên kia, khiến cho bên này thành một nhóm, bên kia thành một nhóm. Đoàn thể chỉ cần mất đoàn kết thì rất khó làm xong việc, bởi vì gia hòa vạn sự hưng. Khi chúng ta xử lý sự việc mà có được nhận thức chung thì có thể làm tốt mọi việc, chứ không phải vì lời nói của chúng ta làm cho hỏng việc, cho nên nói chuyện phải thận trọng mới được.

Rất nhiều triều đại bởi vì nghe quá nhiều lời gièm pha mà khiến cho đất nước diệt vong, khiến cho đoàn thể tan rã, đều là tác hại của lời nói, cho nên tai họa đa phần là do lời nói mà sanh ra. Cho nên quan hệ vua tôi, vua nghe lời gièm pha, “quân thính thần đương tru”, làm vua mà nghe lời gièm pha, có thể sẽ giết hại trung thần; “phụ thính tử đương quyết”, làm cha nếu như nghe lời gièm pha, quan hệ cha con có thể xuất hiện chướng ngại; thậm chí là bạn bè nghe lời gièm pha thì sẽ xa cách; vợ chồng nghe lời gièm pha có thể sẽ chia tay. Cho nên chúng ta phải có khả năng phán đoán đối với lời nói, phải cẩn thận. Có một bài thơ nói là “đừng nghe lời gièm pha, nghe rồi gây tai họa; đường đường thân bảy thước, đừng nghe  ba tấc lưỡi, trên lưỡi có lưng đao, giết người không thấy máu”.

Cho nên đối với việc công mọi người có thể thẳng thắn không e ngại, nhưng mà sau đó nếu như nghe được lời gièm pha khắp nơi, tâm chúng ta phải giữ được bình tĩnh, có câu “lời đồn dừng ở người trí”. Thực ra chúng ta có thể đặt mình vào vị trí người khác mà suy ngẫm, một người đức hạnh liệu có mong muốn đoàn thể bất hòa không? Không thể nào! Họ chỉ mong định hướng sao cho đoàn thể càng ngày càng đoàn kết, mà họ càng hiểu là, bước đầu tiên nhất định phải từ chính mình làm tốt để ảnh hưởng đến mọi người, họ tuyệt đối không thể nào nói ra lời gièm pha gây ảnh hưởng đến sự đoàn kết của đoàn thể. Tục ngữ có câu “người tới nói chuyện thị phi ắt là người thị phi”, câu nói của tổ tiên để lại đều hàm chứa triết học sâu sắc về cuộc đời, chúng ta phải dùng tâm mà lãnh hội. Câu tiếp theo:

“Phải nói thật – chớ xảo nịnh”

Sự thực là sự thực, không cần phải giải thích thêm, bóp méo thêm. Thực ra giải thích rất mệt, chi bằng thừa nhận “xin lỗi, tôi thừa nhận tôi sai rồi”, như vậy lại càng đơn giản, càng được đối phương tha thứ và tôn trọng. Làm việc trong cơ quan nhà nước, hay trong công ty tư nhân cũng đều phải coi trọng giữ chữ tín, như vậy mới có được lòng người, mới được mọi người tin tưởng.

Thời Chiến Quốc, biến pháp nước Tần, mọi người chắc đều biết biến pháp Thương Ưởng. Lúc đó triều đình nhà Tần có thể đã đánh mất lòng tin của người dân, cho nên trước khi thi hành biến pháp Thương Ưởng triều đình đã làm một chuyện. Đó là lấy một thanh gỗ, sau đó ghi là “chỉ cần người nào mang thanh gỗ này từ cửa Nam sang cửa Bắc thì sẽ được thưởng mười lượng bạc”. Người dân vây quanh xem, có ai tới động vào thanh gỗ này không? Không ai dám. Từ chỗ này có thể thấy được triều đình đã đánh mất lòng tin của người dân bao lâu? Hôm nay trong gia đình, ngoài xã hội, chúng ta muốn xây dựng lại chữ tín, cũng phải dùng tâm chân thành và tâm kiên nhẫn để làm. Do đó Thương Ưởng đã tăng số tiền từ mười lạng thành hai mươi lạng, sau đó là ba mươi lạng, cuối cùng là năm mươi lạng mới có một người đàn ông tới thử, người đó nghĩ thử một chút cũng được. Sau khi mang thanh gỗ đến cửa Bắc, quả thật đã cho ông năm mươi lượng. Cho nên người dân nhìn thấy chuyện này rất kinh ngạc, cũng cảm nhận được triều đình hiện nay nói ra ắt tuân thủ; đương nhiên ngoài việc tuân thủ lời nói, cũng không được thường xuyên thay đổi. Cho nên đất nước hoặc là đoàn thể, trước khi đưa ra chính sách phải rất cẩn thận, một khi đã ban hành thì không được dễ dàng thay đổi, nếu không người bên dưới sẽ không biết phải làm thế nào.

Có một doanh nhân mang theo một trăm ngàn tệ đến Thẩm Quyến đầu tư làm ăn, ông nhận thầu lót gạch men, kết quả là đã đàm phán xong với khách hàng, hợp đồng cũng ký xong rồi thì ông mới phát hiện ra mối làm ăn này nếu nhận thì sẽ lỗ vốn, nhưng mà hợp đồng đã ký xong rồi. Khách hàng là người Sán Đầu, người Sán Đầu rất biết làm ăn, khách hàng nhìn là biết mối làm ăn này chắc chắn sẽ lỗ vốn, cho nên khách hàng dặn dò nhân viên của mình, phải kiểm soát xem doanh nhân này họ có ăn bớt nguyên vật liệu không? Sau đó công trình cũng thuận lợi hoàn công, khách hàng người Sán Đầu này trả nốt phần tiền còn lại, vị doanh nhân này không nói lời nào liền rời đi.

Khách hàng người Sán Đầu cảm thấy rất bối rối, sao mình không nhìn ra kĩ xảo làm ăn của ông ấy? Quá cao minh rồi, rõ ràng là mối làm ăn lỗ vốn mà tại sao vẫn làm! Sau đó liền phái người mời doanh nhân này đến rồi hỏi: anh ngồi đi, tôi muốn hỏi anh, rốt cuộc anh làm ăn như thế nào, sao lại cao minh như vậy, anh làm ăn như vậy có kiếm lời không? Ông liền trả lời: không kiếm được đồng nào, còn lỗ mất một trăm ngàn đồng của tôi. Khách hàng Sán Đầu cảm thấy rất kinh ngạc: vậy anh làm sắp xong mới biết sẽ lỗ vốn, hay là lúc ký hợp đồng đã biết? Ông nói lúc kí hợp đồng tôi đã biết rồi, nhưng hợp đồng đã kí rồi, tôi cũng phải giữ chữ tín, phải làm cho thật tốt.

Khách hàng nghe xong rất cảm động, thương trường hiện nay đều là anh lừa tôi tôi lừa anh, vậy mà vẫn còn người thật thà như vậy, cho nên khách hàng nói với ông: tối nay tôi mời anh ăn cơm. Tối hôm đó, khách hàng Sán Đầu này còn mời tất cả trưởng phòng trong công ty kiến trúc của ông đến, sau đó nói với họ: sau này tất cả hạng mục lót gạch của chúng ta đều để cho ông ấy làm. Đây là câu chuyện một người bạn kể cho tôi nghe, khi bước trên nền gạch do công ty của vị doanh nhân này lót, bước trên nền gạch do người giữ chữ tín làm, trong lòng cảm thấy vô cùng yên tâm, chắc chắn không phải là công trình chất lượng kém rồi. Tại sao nói người khờ có phước báo của người khờ? Bởi vì làm việc có lương tâm, có đạo đức, phước báo sớm muộn gì cũng hiện tiền. Người tính không bằng trời tính, con người không nên khôn lỏi, “phải nói thật – chớ xảo nịnh”.

“Lời gian xảo – từ bẩn thỉu – thói tầm thường – phải trừ bỏ”

Đôi tai của chúng ta ở thế giới Ta Bà này rất lợi hại, nếu như con trẻ xem ti vi nghe được những lời thô tục, hoặc là bạn bè của chúng nói lời thô tục thì có thể chúng sẽ bị ô nhiễm, cho nên chúng ta làm cha mẹ phải cẩn thận quan sát, con trẻ lúc nói năng có biểu hiệu sai lệch hay không. Chỉ cần trong gia đình bạn nói chuyện nhu hòa, cung kính cẩn thận, mà thời gian con trẻ ở nhà tương đối nhiều, dưới sự ảnh hưởng ngấm ngầm, lời chúng nói ra cũng sẽ quen dùng thái độ như vậy. Cho dù sau này bước ra xã hội, người khác nói lời thô lỗ, chúng cũng có năng lực miễn dịch, tự nhiên sẽ kính trọng mà tránh xa những người như vậy.

“Từ bẩn thỉu”, đây là ác khẩu, thô lỗ mắng người.Những lúc trà dư tửu hậu, lúc trò chuyện trong nhà cũng không được phê bình người khác, có khi còn lấy chủ tịch nước, hay các vị lãnh đạo trong chính phủ ra làm trò cười, như vậy không tốt, con trẻ nghe được, chúng sẽ không có tâm cung kính với lãnh đạo, với người khác. Chúng ta phải cẩn thận, không được trở thành tấm gương xấu. Chúng ta xem câu tiếp theo, mời cùng nhau đọc:

“Thấy chưa thật – chớ nói bừa – biết chưa đúng – chớ tuyên truyền; Việc không tốt – chớ dễ nhận – nếu dễ nhận – tiến lui sai; Phàm nói chuyện – nói trọng điểm – chớ nói nhanh – chớ mơ hồ; Kia nói phải – đây nói quấy – không liên quan – chớ để ý”.

“Thấy chưa thật – chớ nói bừa”, khi người khác nói chuyện với chúng ta, chúng ta chưa xác định được lời họ nói có thật không, tuyệt đối không thể nghe xong lại đi kể ra cho người khác. Không được nói với người khác là, tôi nghe nói thế này thế nọ, nói như vậy có thể ảnh hưởng đến thanh danh của người khác, bạn lại không để ý mà nói ra, sau cùng người khác trách cứ bạn thì bạn khó mà chối tội được rồi. Có một lần bạn tôi đến tìm tôi, anh nói: “tôi nghe người này nói một số chuyện về anh, nhưng tôi cảm thấy không tin, cho nên tôi tự mình đến hỏi anh”. Anh ấy nghe người ta nói không tốt về tôi, nhưng mà nghe không lọt tai, cho nên trực tiếp đến tìm tôi. Tôi cũng rất khách khí, đem tình hình thực tế kể cho anh nghe, cho nên quan hệ của người bạn này với tôi rất tốt, cũng cùng nhau làm công việc phổ biến văn hóa truyền thống. Anh nghe xong lời gièm pha đã xử lý rất có lí trí, anh không nói bừa với người khác mà trực tiếp đi hỏi rõ. Một số người thân thiết với chúng ta, nhưng một khi nghe người khác gièm pha về họ, có thể chúng ta cũng bị ảnh hưởng. Thực ra người đi nói lời gièm pha chưa chắc đã biết rõ về họ như chúng ta, chúng ta lại còn nghe người khác nói, như vậy thì không lý trí chút nào.

Trong một câu chuyện từng kể rằng, có lần mẹ của Tăng Sâm nghe người khác nói: Tăng Tử giết người! Lần đầu tiên bà nghe có tin không? Không tin, lần thứ hai, lần thứ ba, nghe đến lần thứ ba thì tâm bắt đầu dao động. Cho nên chúng ta thực sự hiểu một người thì giao tình mới sâu sắc, hiểu được sự chừng mực, nguyên tắc đối nhân xử thế của bạn, tự nhiên chúng ta sẽ không bởi vì nghe lời gièm pha của người khác mà hiểu lầm bạn thân của mình, bạn đồng đạo của mình.

Cho dù chúng ta nghe được người khác phê bình chính mình, chúng ta cũng nên quay lại xét mình xem những lời phê bình họ nói có đúng như vậy không. Cho dù là sự thực chỉ chiếm một phần mười hay một phần một trăm những gì họ nói thì chúng ta cũng phải phản tỉnh một phần mười, một phần một trăm này. Mà khi người khác gièm pha, chúng ta cũng không cần phải bị ảnh hưởng, cũng không cần thiết tức giận, bởi vì họ đang giúp chúng ta tiêu trừ nghiệp chướng, nếu không thì làm sao tiêu trừ nghiệp chướng của vô lượng kiếp tới nay? Khi đối phương gièm pha, thực tế là nội tâm họ rất trống rỗng, cũng rất đau khổ, cho nên chúng ta phải luôn hồi hướng công đức cho họ, như vậy trong vô hình dần dần sẽ hóa giải oan kết giữa đôi bên. Nếu không khi họ gièm pha bạn, bạn phản hồi lại ngay lập tức, vậy thì tình hình càng ngày càng phức tạp, càng ngày càng tệ.

Nếu bạn nói những gì tôi nói là thật, tôi phải giải thích thì có khiến cho mọi việc càng đơn giản, càng rõ ràng hơn không? Cho nên phải nhẫn nhịn , lời gièm pha cũng giống như “lấy lửa đốt hư không, sau cùng cũng tự tắt”. Mà nếu bạn không phản bác biện bạch, đợi sau khi mọi chuyện trôi qua, ngược lại càng khiến mọi người tôn trọng bạn. Bách Trượng thiền sư từng nói rằng “những chuyện phải quấy đúng sai giữa ta và người không giải thích mới là giải thoát”, không cần phải giải thích, lâu ngày sẽ biết lòng người. Cho nên “Thấy chưa thật – chớ nói bừa”. Cho dù hôm nay chúng ta nghe được sự thật, nói không tốt về bạn mình, mà chuyện không tốt này sẽ ảnh hưởng đến thanh danh một đời của họ, chúng ta có thể kể ra ngoài không? Cũng không nên kể ra ngoài. Nếu đó là sự thật, chúng ta nên gặp riêng họ mà khuyên nhủ; nếu như không phải là sự thật, chúng ta tới an ủi họ, khích lệ họ rằng: không sao đâu, tiêu trừ nghiệp chướng mà.

Câu tiếp theo, “biết chưa đúng – chớ tuyên truyền”. Rất nhiều chuyện nếu như chúng ta không biết rõ thì cũng không được tùy tiện nói với người khác, nếu không sẽ khiến quan niệm của người khác bị sai lệch. “Chuyện tốt  chưa ra khỏi cửa, chuyện xấu đã lan nghìn dặm”, từ câu này chúng ta hiểu được, đối với những lời không tốt, hình như mọi người vừa nghe liền rất dễ dàng bị ảnh hưởng, cho nên đôi tai của chúng ta đều rất dễ tin. Phải dần dần nâng cao khả năng phán đoán của chính mình đối với lời nói, dần dần dẫn dắt phong khí xã hội tốt khoe xấu che, chúng ta thường nói tới điểm tốt của người khác, bớt nói tới khuyết điểm lỗi lầm của người khác. Bởi vì xã hội này đã có quá nhiều chuyện không tốt nên mới khiến lòng người bất an như vậy. Chúng ta mở báo ra, chưa xem còn thấy tâm tình khá tốt, xem xong liền cảm thấy sao lại loạn như vậy!

Tôi từng xem một bài báo, hơn một nửa trang nói đến mười tội phạm tử hình, viết rất chi tiết, quá trình xảy ra thế nào cũng viết rõ. Trong một góc nhỏ của trang báo, một góc rất nhỏ có viết một câu chuyện khác, đó là một cụ già, hơn mười năm xây cầu sửa đường mà không ai biết. Làm chuyện tốt mấy chục năm mà chỉ viết một bài rất nhỏ, còn mười tội phạm tử hình thì lại chiếm hơn nửa trang báo, người viết báo trong xã hội hiện nay không hiểu được lời nói của họ có ảnh hưởng rất sâu sắc tới phong khí của xã hội. Cho nên giáo dục xã hội phải nắm chắc một câu trọng tâm quan trọng, đó là tốt khoe xấu che, tốt khoe mới có thể khiến cho mọi người học theo; mà xấu khoe thì tác dụng phụ quá lớn, đều học theo những chuyện xấu này. Cho nên muốn xoay chuyển phong khí xã hội thì nhất định phải có thái độ đúng đắn này. Sau này bạn có con cháu làm trong ngành truyền thông, làm trong ngành giáo dục, nhất định phải nhắc chúng nắm lấy phương hướng đúng đắn này. Lời nói cử chỉ của chúng ta đang ảnh hưởng tới phong khí xã hội, mỗi một người đều có thể miệng nhả hoa sen, khen ngợi khẳng định người khác nhiều hơn, học theo người khác, tin tưởng rằng phong khí xã hội sẽ xoay chuyển rất nhanh.

Câu tiếp theo, “Việc không tốt – chớ dễ nhận – nếu dễ nhận – tiến lui sai”. Chuyện chúng ta hứa với người khác cũng phải suy nghĩ cho thât kĩ mới được làm, không được dễ dàng đồng ý, sau cùng lại không làm được, có câu “lúc vui vẻ không hứa tặng đồ người, khi tức giận không trả lời thư người”. Lúc bạn tức giận thì có nên viết thư cho người khác không? Có thể lúc đó sẽ làm việc theo cảm tính. Không được viết thư, có thể gọi điện thoại không? Sau khi gọi điện thoại trút được cơn tức giận xong có thể sẽ cảm thấy thoải mái một chút, nhưng mà có thể rất khó thu dọn hậu quả. Cho nên khi tức giận không viết thư cho người, không nói chuyện với người, tốt nhất là bình tĩnh lại, sau đó mới biết rõ chuyện này nên làm thế nào. Mà lúc bạn vui vẻ cũng không nên người khác xin điều gì cũng đồng ý, tôi mua cho anh. Rất nhiều phụ huynh lúc vui vẻ hứa hẹn với con cái, sau cùng tạo thành thói quen cho con cái, chúng muốn gì cũng được nấy, khiến cho dục vọng, thói xa xỉ của chúng theo đó mà sanh ra. Cho nên mua đồ cho con cái, nhất định phải ghi nhớ khi nào cần mới mua, điều này rất quan trọng.

Có một bé gái đang cùng cha đi trên đường, bé gái này khoảng năm sáu tuổi, trên đường có mấy tiệm kem, lúc đi qua tiệm kem đầu tiên, bé gái này nói: ba ơi, trời nóng quá. Ba nó không nói gì. Đi qua tiệm kem thứ hai, bé gái lại nói: ba ơi con mệt quá, chúng ta nghỉ một chút đi! Ba nó cũng không nói gì. Đi qua tiệm kem cuối cùng, bé gái nói: ba ơi, đây là tiệm cuối cùng rồi. Bạn xem, con trẻ rất thông minh, chúng nhất định sẽ dùng hết mưu mẹo để moi tiền trong túi của bạn. Nói tới đây tôi cũng rất hổ thẹn, lúc nhỏ muốn mua đồ chơi, tôi sẽ không nói gì, tôi ngồi lì dưới đất không đứng dậy thì ba tôi sẽ mua cho tôi. Nhưng mà mẹ tôi rất lợi hại, mặc dù mẹ tôi không nóng tính, nhưng mà bà có nguyên tắc. Tôi nhớ có một lần tôi đòi mẹ mua đồ chơi, bà không đồng ý rồi tiếp tục ngồi đó đọc sách, tôi bắt đầu lăn ra đất, nằm đó ăn vạ. Lúc đó mẹ tôi vẫn chưa học Phật, có điều tôi cảm giác được mẹ tôi đã đạt được cảnh giới như như bất động, mặc kệ cho tôi vừa lăn lộn vừa la hét đều không quan tâm, sau đó tôi quá mệt đành đứng dậy bỏ đi. Khi phụ huynh có nguyên tắc thì con cái sẽ tuân theo nguyên tắc của bạn, cho nên phải nhẫn nhịn được “Việc không tốt – chớ dễ nhận – nếu dễ nhận – tiến lui sai”.

Người trưởng thành chúng ta trong công việc hay trong rất nhiều chuyện, trước khi chúng ta hứa hẹn với người khác, trước tiên phải suy xét xem mình có khả năng làm hay không. Nếu như không có khả năng mà miễn cưỡng đồng ý, sau cùng có thể là tâm tốt lại bị người khác hiểu lầm. Nếu bạn có khả năng, bạn cũng phải suy xét xem chuyện này có thể thành hay không, nếu không thì tuy bạn có năng lực nhưng trong đoàn thể này lại thị phi khắp nơi, bạn vừa bước vào liền bị cuốn vô, tới lúc đó bạn muốn thoát ra cũng không thoát được; cho nên trước tiên mình phải có khả năng, thứ hai là phải quan sát duyên phận này có chín muồi hay không. Nếu như trong đó có tranh chấp, chúng ta cũng phải chọn lúc thích hợp mà rút lui; khi tìm hiểu được đoàn thể này rất đoàn kết, chuyện muốn làm cũng là chuyện đáng để làm, lúc này chúng ta đương nhiên không thể nhường cho người khác, phải toàn tâm toàn lực cống hiến.