Đệ Tử Quy và Tu Học Phật Pháp – Tập 38

ĐỆ TỬ QUY VÀ TU HỌC PHẬT PHÁP

TẬP 38

Kính thưa sư phụ thượng nhân, kính thưa các vị pháp sư, các vị đồng tu, A Di Đà Phật!

Buổi sáng chúng ta nhắc tới, khắp nơi đều có rất nhiều vị Thánh Triết lưu danh trong lịch sử, cũng đại biểu phong khí nhân văn của nơi đó, cho nên tôi cũng có thói quen khi tới một nơi, thì tìm hiểu xem nơi đó có những vị Thánh Triết nào. Lúc tới Phúc Châu, đi tham quan nhà kỷ niệm của Lâm Tắc Từ, sáng nay chúng ta cũng nhắc tới, Lâm Tắc Từ dùng phương pháp vật lý làm ra hành động tiêu hủy thuốc phiện quy mô khá lớn, tiêu hủy chỗ thuốc phiện này, cho nên chỉ cần có tâm, khoa học của ông ấy cũng sẽ tiến triển rất nhanh. Mà Lâm Tắc Từ khá có kinh nghiệm về mặt thủy lợi, sau đó lúc ông bị đày tới biên cương, ông không hề suy sụp chán nản, ngược lại có thể “gặp hoạn nạn thì xử trí theo hoạn nạn”, vẫn tận tâm tận lực chăm sóc người dân địa phương, làm công việc kiến thiết thủy lợi. Cho nên việc kiến thiết thủy lợi của Lâm Tắc Từ, cho đến ngày nay vẫn còn ảnh hưởng tới người dân vùng biên cương, rất dễ vận hành.  

Ban đầu lúc Lâm Tắc Từ dẫn binh là men theo bờ Đông Nam, dẫn dắt binh lính khá tốt, liên quân Anh Pháp tới bờ đông nam, không dám trực tiếp đối đầu với ông, ngược lại đi vòng tới cảng khẩu phía Bắc để đánh trận. Cho nên họ cũng rất sợ Lâm Tắc Từ. Nhưng bởi vì lúc đó triều đình khá hủ bại, lúc liên quân Anh Pháp trực tiếp ép tới thành Bắc Kinh, Lâm Tắc Từ bị điều đi, sau đó bị đày tới biên cương. Cho nên thực tình mà nói, nước khác có mạnh tới đâu, chỉ cần nội bộ của đất nước mình không loạn thì người khác cũng không cách nào ức hiếp được. Chính là bởi vì lúc đó hiện tượng hủ bại của triều đình nghiêm trọng, cho nên mới khiến cho dân chúng lầm than.

Trong trải nghiệm cuộc đời của Lâm Tắc Từ, ông đã viết “mười điều vô ích”, nói cho chúng ta, trong cuộc đời chỉ cần bạn không hạ thủ từ căn bản thì sẽ uổng công một phen, sẽ trôi qua vô cùng trống rỗng, cho nên mười điều này đáng để chúng ta tư duy. “Mười điều vô ích”: bất hiếu cha mẹ, thờ thần vô ích; anh em bất hòa, kết bạn vô ích; tâm còn bất thiện, phong thủy vô ích; hành vi cử chỉ không đoan chính, đọc sách vô ích; kiêu căng ngạo mạn, học rộng vô ích; làm việc sai trái, thông minh vô ích; thời vận không thông, vọng cầu vô ích; chẳng giữ nguyên khí, uống thuốc vô ích; trộm cắp của người, bố thí vô ích; dâm tà phóng túng, âm đức vô ích. Từ “mười điều vô ích” này chúng ta cũng có thể cảm nhận được, Lâm Tắc Từ cũng nhận mạnh cuộc đời phải coi trọng thực chất, không thể coi trọng hình thức, coi trọng bề ngoài rỗng tuếch.

Thứ nhất, “bất hiếu cha mẹ, thờ thần vô ích”. Ngay cả cha mẹ cũng bất hiếu, ngày ngày lạy thần, thậm chí bố thí rất nhiều tiền để xây chùa, xây miếu, có tác dụng hay không? Không có tác dụng! Quan trọng nhất là phải làm theo lời dạy bảo của Thánh Hiền, lời dạy bảo của các vị Thần Triết thì mới có thể thật sự đạt được thọ dụng. Mà tất cả những lời dạy của các vị Thánh Triết có thành tựu trên thế gian vừa mở đầu chắc chắn là nhấn mạnh lấy hiếu đạo làm gốc. Cho nên nhà Nho nói “hiếu là gốc của đức hạnh”; nhà Phật nói “chánh nhân tịnh nghiệp của ba đời chư Phật”, cũng là bắt đầu làm từ phước thứ nhất: “hiếu dưỡng cha mẹ”; trong Thái Thượng Cảm Ứng Thiên của Đạo gia cũng nhắc tới “giữ đạo trung hiếu, hòa ái kính thuận; sửa mình chân chánh, cảm hóa người khác”. Cho nên căn bản của đức hạnh nhất định đều là bắt đầu cắm rễ từ hiếu đạo, mà đức là căn cơ của vạn phước, tất cả phước phần nhất định đều được xây dựng từ đức hạnh.

Thứ hai, “anh em bất hòa, kết bạn vô ích”. Ở trong gia đình cũng không biết yêu thương anh chị em, đùm bọc lẫn nhau, sau đó liệu có khả năng ra ngoài xã hội, ngay lập tức chung sống rất tốt với bạn bè, liệu có đạo lý này không? Phàm chuyện gì cũng phải tấm lòng đi đôi với việc làm, hành vi này ở nhà cũng như vậy, trong tâm cũng như vậy, chắc chắn sẽ không có chuyện bước ra khỏi cửa nhà này liền trở thành một người khác, vậy có khả năng bị dựa thân nên mới như vậy. Trong tình huống thông thường, chúng ta có thể quan sát tâm của một người từ hành vi của người đó, mà hành vi đó chân thật nhất chính là biểu hiện [của họ] trong gia đình. Trước đây chúng ta cũng nhắc tới, Nhật Bản đang tuyển chọn nhân tài, lúc muốn trọng dụng một số trưởng phòng, họ có một pháp bảo, tức là xem người đó có hiếu thuận cha mẹ hay không, lại xem thử họ có chăm sóc vợ con hay không, có yêu thương anh chị em không. Cho nên “anh em bất hòa, kết bạn vô ích”.

Thứ ba, “tâm còn bất thiện, phong thủy vô ích”. Có câu “mệnh do mình tạo, phước tự mình cầu”, mà ruộng phước dựa vào tâm trồng, khi mỗi một niệm của chúng ta đều là thiện tâm thì đã và đang tích lũy phước phần, công đức của chính mình rồi, cho nên đừng cầu bên ngoài. Tình huống hiện nay có phải là như vậy không? Kinh tế càng không tốt, phong khí bói toán càng thịnh hành, thậm chí hiện tại rất lưu hành việc sửa tên, một khi sửa thì không phải là một người sửa mà cả nhà đều sửa. Cho nên con người hiện nay không hiểu đạo lý, rất đáng thương, bỏ ra một đống tiền mà không có chút hiệu quả. Mà khi họ tiêu tiền như vậy, xin hỏi đã trở thành tấm gương như thế nào cho thế hệ sau của họ? Mê tín. Lục tổ đại sư Huệ Năng nói, “hết thảy phước điền, chẳng rời tấc lòng”, không rời khỏi tâm này của chúng ta, “hãy tìm từ nơi tâm, không gì chẳng cảm thông”. Cho nên chúng ta hãy đầu tư cho sanh mệnh từ căn bản, đừng mê tín, đừng chạy theo những thứ không thật.

Thực ra vật chất bên ngoài thực sự sẽ ảnh hưởng đến trạng thái tâm lý của con người, ví dụ nói, chúng ta tới một căn phòng bừa bộn, tâm tình của bạn có tốt không? Đương nhiên sẽ bị ảnh hưởng. Nhưng mà khi tâm của chúng ta thanh tịnh, tâm của chúng ta cung kính, gặp phải hoàn cảnh tạp loạn như vậy, chúng ta sẽ như thế nào? Nhất định sẽ bắt tay dọn dẹp gọn gàng, vậy thì phong thủy đương nhiên sẽ xoay chuyển theo lòng người. Cho nên dân tộc ta có câu, “đất phước, người có phước ở”, bởi vì khi người có phước ở đất phước, tâm của họ không giống người bình thường, họ biết tiết kiệm phước, biết được yêu tiếc đồ vật, hi vọng cuộc sống có thể sạch sẽ gọn gàng, đương nhiên một khi họ vào ở thì toàn bộ hoàn cảnh liền thay đổi. Cho nên phong thủy cũng là trạng thái động, vận mệnh cũng là trạng thái động, chỉ xem chúng ta dụng tâm như thế nào, chuyển hóa như thế nào.

Thứ tư, “hành vi cử chỉ không đoan chánh, đọc sách vô ích”. Khi lời nói, hành vi của con cái không đoan chánh, nếu như chúng đọc thuộc lòng được Tứ Thư, vậy thì có kết quả thế nào? Tương ưng hay không? Không tương ưng. Cho nên có một đứa trẻ, mẹ em phê bình em, bởi vì em học thuộc rất nhiều sách, ngay lập tức em ấy nói với mẹ: mẹ ơi, mẹ có Ôn, Lương, Cung, Kiệm, Nhượng của Khổng Lão phu tử không? Nếu như mẹ không có thì mẹ cũng không có tư cách nói con. “Hành vi cử chỉ không đoan chánh, đọc sách vô ích”, đọc sách càng nhiều càng ngạo mạn, cho nên nền tảng căn bản của đọc sách là khiêm tốn, là cung kính, tất cả học vấn đều nảy mầm từ tâm hiếu kính, không cắm tốt hai gốc rễ này, sách đọc càng nhiều thì họa hại vô cùng. Cho nên thứ tự đọc sách rất quan trọng, tiên sinh Lâm Tắc Từ cầu học vấn, cũng chỉ ra hai lời khuyên vô cùng trọng tâm, thứ nhất, nhất định phải rèn luyện từ sự hành trì trong cuộc sống của con trẻ, từ hành trì trong cuộc sống, đối với trưởng bối, thậm chí là đối với hết thảy vạn vật đều nên cung kính, sau đó nội hóa trở thành tâm của chúng. Cho nên, điều thứ tư và thứ năm đều là thái độ đọc sách đúng đắn.

Thứ năm là, “kiêu căng ngạo mạn, học rộng vô ích”. Một khi nuôi lớn tâm ngạo mạn thì liền đánh mất đạo nghiệp, cho nên chúng ta cũng phải quan sát con trẻ có luôn khiêm nhượng, luôn khiêm tốn hay không? Điều này rất quan trọng. Ở Hải Khẩu có một em nhỏ, trước đây rất lâu em ấy cũng đã từng học kinh điển hai ba năm, về phương diện này mẹ của em cũng vô cùng cẩn thận nhắc nhở, đứa trẻ này gặp giáo viên nào cũng cung kính cúi chào 90 độ, cũng nhìn ra được sự cúi chào của em đã được nội hóa trở thành tâm của em. Khi mẹ em có chỗ nào không biết trong kinh điển đều gọi em tới, “nào, tới đọc đoạn này cho mẹ nghe”, sau khi đứa trẻ đọc xong, mẹ em cảm ơn em, em cũng rất khiêm tốn cung kính nói, “mẹ không cần khách sáo”, không ngạo mạn.

Có một lần, mấy giáo viên chúng tôi cùng em ấy tới Thâm Quyến, chúng tôi tới đó giảng bài, đứa trẻ này cũng tới nghe giảng. Vừa hay có một hộp bánh quy, trong đó có mười cái, sau khi mọi người chia xong còn dư lại một cái, chín người chia chín cái. Đứa trẻ này ăn xong, vốn đang ở trong phòng, em cảm thấy bánh rất ngon, em bước ra ngoài nói: bánh này ăn rất ngon, có còn không ạ? Chúng tôi nhìn cái bánh còn dư lại, cũng không nói gì. Đứa trẻ này nhìn thấy còn dư một cái bánh, ngay lập tức bước tới, cầm bánh lên, sau đó bước đến trước mặt tôi rồi nói: cái bánh này nên để cho thầy Thái ăn. Sau đó em lại quay về phòng. Thứ nhất, đứa trẻ này không tham ăn chút nào, thứ hai, em ấy còn biết mang bánh cho ai ăn trước, em ấy rất biết chừng mực tiến thoái ứng đối. Cho nên thực tình mà nói, học văn hóa truyền thống chắc chắn sẽ không học thành ngốc, trong những lễ nghi này đều giúp con trẻ vô cùng linh hoạt, biết được biến hóa như thế nào.

Vừa đúng lúc năm ngoái ở Hải Khẩu có một lần diễn tập phòng không, giáo viên cũng không hoang mang, bởi vì mỗi tình huống xuất hiện đều là cơ hội giáo dục. Cho nên ngay lập tức giáo viên nói với học sinh: lúc diễn tập phòng không, các em nên mang những đồ dùng cần thiết, những đồ còn lại đừng nên mang quá nhiều. Nhìn thấy các em nhỏ bắt đầu thu dọn hành lý. Có một số em chuẩn bị một túi lớn, không nhấc lên nổi, có thể nhìn ra được nội tâm của đứa trẻ này như thế nào? Rất không có cảm giác an toàn. Còn em nhỏ này, em ấy không chuẩn bị đồ đạc gì, chạy tới một nơi mở ngăn kéo ra, trong ngăn kéo đó để một bức tranh của Khổng lão phu tử, em ấy nhìn thầy giáo của mình rồi nói: thầy ơi, bức tranh này nên mang theo! Ngay lúc đó thầy giáo của em ấy cảm động tới mức sắp rơi lệ. Thưa các bạn, vào thời khắc nguy cấp, ý nghĩ đầu tiên của em ấy là mang theo tranh của Khổng lão phu tử, tin rằng cuộc đời sau này của em ấy, đối mặt rất nhiều thách thức, lời dạy bảo của Khổng phu tử nhất định sẽ xuất hiện trong đầu em ấy, tiếp đó từ những thái độ này mà đối nhân xử thế. Cho nên hai điều này, chúng ta thân làm trưởng bối cũng phải thận trọng mà xây dựng thái độ học tập đúng đắn cho con trẻ.

Tiếp theo, làm việc sai trái, thông minh vô ích. Khi làm việc không tuân theo chánh đạo, không tuân theo lời dạy bảo của Thánh Hiền, chỉ là giở trò khôn vặt, vậy thì sớm muộn cũng sẽ xảy ra chuyện. Rốt cuộc thì điều quan trọng nhất khi làm việc vẫn là phải có đức, có phước phần, mặc dù dùng khôn vặt có thể nhất thời có được chút lợi ích nhỏ, nhưng cuối cùng tổn hại phước báo, sau cùng vẫn là thất bại. Cho nên tham lam chút lợi ích nhỏ cũng giống như “nếm mật trên dao”, nhìn thấy mật ong rất ngọt, nhưng mật ong này lại nằm ở mặt trước một con dao, mặc dù chúng ta nếm thử một chút thực sự rất ngon ngọt, nhưng mà sau đó lưỡi có thể bị thương, bị cắt mất. Nhưng mà thưa các bạn, con cái chúng ta hiện nay lý trí nhiều hay là khôn vặt nhiều? Khôn vặt. Cho nên đừng khích lệ con trẻ khôn vặt, rất nhiều con trẻ giở trò khôn vặt, người lớn còn cười ha ha vui vẻ, có hay không? Cho nên giáo dục phải nhạy bén, lúc con trẻ không thành thật, chúng ta vẫn phải nghiêm khác dẫn dắt.

Có một số ông bà nội, bế cháu trên tay, đứa bé không hiểu chuyện, tát ông bà một cái, bà nội còn cười vui vẻ nói: xem này, cháu tôi đánh tôi. Đứa cháu nhìn thấy bà cười như vậy, má trái đã tát rồi, tát thêm một cái vào má phải. Đây đều là chưa đủ nhạy bén giáo dục, điều này đáng để người làm trưởng bối như chúng ta thận trọng. Bởi vì khả năng phán đoán đúng sai của con trẻ vẫn chưa hình thành, nên dạy chúng cư xử theo phép tắc, chúng ta nhất định phải uốn nắn một số hành vi đúng cho chúng, khi chúng quen thuộc thì sẽ trở nên tự nhiên, thành tự nhiên rồi thì có thể tuân theo quy tắc. Công phu này không bắt đầu làm từ khi còn nhỏ, sau khi trưởng thành rất khó xoay chuyển. Đương nhiên nếu như chúng đã trưởng thành, lúc này chúng ta cũng phải lấy mình làm gương, dùng chân thành, dùng đức hạnh để chuyển hóa, gọi là “mất bò mới lo làm chuồng cũng chưa muộn”.

Thứ bảy, thời vận không thông, vọng cầu vô ích. Khi thời điểm nhân duyên chưa chín muồi, chúng ta vẫn gượng ép muốn làm, có thể sẽ mệt chính mình, cũng làm người khác mệt theo. Cho nên khi thời điểm nhân duyên chưa đầy đủ, chúng ta nên tịnh tâm để nâng cao năng lực của chính mình, đợi thời điểm nhân duyên chín muồi mới phát huy thật tốt, thành tựu chuyện này thật tốt. Cho nên con người cũng phải biết co biết duỗi, biết co càng thấp thì lần sau cơ duyên tới liền có thể duỗi càng cao.

Thứ tám, chẳng giữ nguyên khí, uống thuốc vô ích. Thân thể khỏe mạnh không chỉ dựa vào đồ ăn, bác sĩ, càng quan trọng hơn là phải dựa vào bản thân đừng chà đạp thân thể. Nếu không cho dù bạn có tiền tài nhiều đến mấy cũng không thể có được thân thể khỏe mạnh.

Thứ chín, trộm cắp của người, bố thí vô ích. Vào những năm đầu thời Dân Quốc có một câu chuyện, đó là có một người tham ô một khoản tiền vào cuối thời nhà Thanh, khiến cho rất nhiều nạn dân chết đói. Sau đó tới thời Dân Quốc, có thể là người này nội tâm vô cùng hoảng sợ, hối hận, cho nên lại mang tiền đi bố thí rất nhiều, người dân địa phương cảm thấy người này là một đại thiện nhân. Nhưng sau đó người này chết rất thảm, lại đọa xuống địa ngục, bởi vì người này “trộm cắp của người”, mà “trộm cắp của người” lại khiến quá nhiều người gặp tai ương, cho dù sau đó người này lại bố thí, cũng không thể bù đắp được tội nghiệp đã tạo trước đó. Cho nên chúng ta thực sự phải luôn giữ tâm này, không được có ý nghĩ chiếm lợi của người khác, có câu “thiệt thòi là phước”, biết buông bỏ, biết nhường nhịn mới có thể khiến cho cuộc đời càng đi càng thênh thang, mà phước phần, phước báo tốt nhất là hưởng thụ khi về già, đó mới là phước phần thật sự. Cho nên thưa các bạn, nếu như hiện nay chúng ta vẫn còn rất trẻ, phải nỗ lực tạo phước cho xã hội, đừng nên hiện tại mới hơn ba mươi tuổi đã ở đó tìm xem thôn Di Đà ở đâu mới tốt! Phải phước huệ song tu. Người trẻ tuổi có phước, tuổi già sớm muộn gì Phật Bồ Tát cũng có sắp xếp, hiện tại không cần lo lắng chuyện này, đây là điều thứ chín, “trộm cắp của người, bố thí vô ích”.

Điều cuối cùng, dâm tà phóng túng, âm đức vô ích. Dục vọng, lời nói hành vi của chúng ra vô cùng sai lầm, tạo rất nhiều tội nghiệp, cho dù tổ tiên có âm đức nhiều đến đâu, cũng sẽ bị tổn hại hết trong khoảng thời gian ngắn. Đây là “mười điều vô ích” của tiên sinh Lâm Tắc Từ, giúp chúng ta kinh doanh cuộc đời đều phải nắm lấy căn bản, có câu “quân tử chăm lo cái gốc, gốc vững thì đạo đức sanh”. Cho nên “hiếu đễ là gốc của đức nhân”, căn bản làm người là hiếu đễ, “mười điều vô ích” của Lâm Tắc Từ cũng là bắt đầu cắm rễ từ hiếu đễ.

Cho nên “thân nhân”, hết thảy người việc vật đều là người thầy rất tốt của chúng ta, muốn cho con trẻ có năng lực phán đoán thân cận người có nhân đức thì cũng phải hạ thủ từ đức hạnh của chúng, chỉ cần chúng có đức hạnh, chúng sẽ có thể biết lấy hay bỏ, nhận thức lẽ đúng sai thiện ác và tốt xấu. Có một nhóm trẻ em khoảng sáu bảy tuổi, có một buổi tối thầy giáo hỏi chúng, thế nào là tâm tốt? Thế nào là tâm xấu? Sáu đứa trẻ này có một cuộc thảo luận, để tôi đọc cho mọi người nghe. Chúng ta xem thử tư tưởng, quan niệm của con trẻ đã học kinh điển khoảng hai năm như thế nào?

Tâm tốt là gì? Một em học sinh nói, “bản thân muốn lấy một món đồ, nhưng nếu người khác muốn thì nhường cho họ”, đây là căn bản để đoạn trừ keo kiệt tham lam; thứ hai, “hiếu thuận cha mẹ, đi học chuyên tâm, cung kính người khác là tâm tốt”. Những lời này không hề thêm bớt chữ nào, đều là nguyên văn lời chúng nói ra. Đứa trẻ thứ ba nói, “cung kính đối với Phật, tâm làm được Đệ Tử Quy là tâm tốt”; đứa trẻ thứ tư nói, “làm được từ chương một tới chương mười tám của Hiếu Kinh, nghe lời thầy cô, tâm làm được Thường Lễ Cử Yếu là tâm tốt”. Thưa các bạn, từ đoạn này chúng ta cũng biết được hiện tại chúng đang học những gì? Hiếu Kinh và Thường Lễ Cử Yếu. Hơn nữa từ câu trả lời của các em nhỏ này, chúng ta có thể hội được, chúng nhấn mạnh điều gì đối với học vấn không? Phải làm được, bạn xem các em nhỏ đều nhấn mạnh điều này.

Tiếp đó, đứa trẻ tiếp theo nói, “tâm trí huệ là tâm tốt”; tiếp theo, “tâm làm việc tốt là tâm tốt”; còn có một đứa trẻ viết, “tâm làm việc không cần thúc giục là tâm tốt”. Cho nên con trẻ đã biết nhìn tâm của chúng, khi cha mẹ gọi chúng, chúng không kiên nhẫn đi tới hay là chủ động đi tới? Những chuyện nên làm, là bản thân chủ động làm, hay là cần người khác tới thúc giục? Chúng có thể quan sát từ trong cuộc sống này, và [quan sát] cả tâm của chính mình. Mỗi tuần thầy cô giáo cũng chép một câu cho chúng, xem như là thái độ làm việc làm người, trong đó có một câu là, “chuyện bản thân có thể làm, tuyệt đối không phiền người khác; chuyện bản thân nên làm, tuyệt đối không làm người khác bận tâm”. Có thể câu của tuần này có ảnh hưởng tới đứa trẻ này, cho nên em ấy nhắc tới làm việc không cần thúc giục. Đứa trẻ tiếp theo nói, “tâm bốn mươi tám nguyện độ chúng sanh là tâm tốt”, cho nên đứa trẻ này từng đọc qua kinh Vô Lượng Thọ. Đứa trẻ tiếp theo nhắc tới, “biết đó là việc tốt thì đi làm”; tiếp theo, “tâm biết đạo lý là tâm tốt”. Đọc đến chỗ này, chúng ta có cảm giác đối mặt với tương lai tương đối có chút tín tâm không? Giang sơn đời đời đều có hiền nhân xuất hiện.

***Phần B*** 

Tiếp theo nói tới tâm xấu. Bạn nhỏ nói, “tâm không giúp đỡ người khác là tâm xấu”. Em tiếp theo nói, “tâm lừa gạt người khác, lãng phí là tâm xấu”. Sau đó lại nhắc tới lãng phí thế nào? Lãng phí điện, nước, sanh mạng, vật phẩm, cuộc đời, thời gian. Đứa trẻ này, tôi tới Thâm Quyến giảng bài, em ấy gần như đều đến nghe, hơn nữa có lúc còn nghe tới mức ở đó cười ha ha. Tôi nhớ có một lần thảo luận chuyện tu học với các đồng tu, chúng tôi có nhắc tới thầy Lý Bỉnh Nam từng nói với học trò, “con học Phật thì đời này phải làm Phật”, vô cùng kiên định, chắc chắn. Sau khi đứa trẻ này nghe được, em ấy liền nói: thầy ơi, học Phật không làm Phật thì học làm gì? Cho nên con trẻ rất đơn thuần, cũng rất thẳng thắn, chúng ta không cần làm quá phức tạp.

Em tiếp theo nói, “nhục mạ người khác là tâm xấu”. Còn có, “nói đùa quá mức, họa từ miệng ra, đây là tâm xấu”; tiếp theo, “tâm oán hận người khác là tâm xấu”; tiếp theo “tâm vì bản thân không vì người khác, tâm tức giận là tâm xấu”, “người khác đối tốt với họ, họ đối xử không tốt với người đó, người không biết báo đáp, vong ân phụ nghĩa, như vậy là tâm xấu”; tiếp theo, “tâm ghi hận là tâm xấu”. Thưa quý vị đồng tu, nếu chúng ta dùng Đệ Tử Quy đối chiếu một chút [thì thấy], chúng thường để trong lòng câu “ân phải báo, oán phải quên”, “mình có tài – chớ dùng riêng”, đều là lời dạy bảo. Tiếp theo nói tới, “tâm hẹp hòi là tâm xấu”, “người khác chỉ ra khuyết điểm, lại khăng khăng làm sai là tâm xấu”. Cho nên “nghe khen sợ – nghe lỗi vui – người hiền lương – dần gần gũi”, đám trẻ này chỉ cần người khác chỉ ra lỗi lầm của chúng, chúng sẽ nói với họ: cảm ơn bạn chỉ ra khuyết điểm của mình. Đúng lúc khi đó chúng tôi ra ngoài diễn giảng trở về, có một giáo viên nêu ra lỗi lầm của một học sinh, ngay lập tức em học sinh này cúi người với thầy giáo, chúng tôi đều cảm thấy rất xấu hổ ngay tại chỗ, thật sự là hậu sinh khả úy.

Em tiếp theo nói, “không có tâm yêu thương, tâm hại người khác là tâm xấu”. Tiếp theo, “không có tâm từ bi, biết nên làm việc tốt, nhưng vẫn làm chuyện xấu, đây là tâm xấu”; tiếp theo, “không cung kính với hình của Khổng Tử là tâm xấu”. Bởi vì chúng vừa bước vào cửa, treo tranh của Khổng lão phu tử, chúng đều nói: Thưa Khổng lão phu tử, con trở về rồi ạ. Đây gọi là “việc người chết – như người sống”. Tiếp theo nói, “tâm sợ khổ cực là tâm xấu”. Bởi vì có một tuần giáo viên viết rằng, “sợ chịu khổ, chịu khổ cả đời; không sợ chịu khổ, chịu khổ một thời”, những thái độ cuộc đời đúng đắn này xác thực cắm rễ từ nhỏ là tốt nhất. Tiếp theo, “tâm không cung kính Phật là tâm xấu”, còn có, “ngoài mặt làm chuyện tốt, trong lòng làm chuyện xấu”, chúng xem việc quán tâm là quan trọng, biết tu từ khởi tâm động niệm. Tiếp theo “tâm không hiếu thuận cha mẹ là tâm xấu”, “tâm phá hoại là tâm xấu”. Tiếp theo nói, “mẹ không biết liền nói mẹ ngốc là tâm xấu”; “không làm được Đệ Tử Quy là tâm xấu”, “vốn có thể làm được nhưng lại cứ nghĩ không làm được là tâm xấu”. Tiếp theo nói, “điều mình không thích mà làm cho người là tâm xấu”.

Thưa các bạn, bạn đừng xem thường những em nhỏ này, những em nhỏ này hiện nay có thể cầm “Đức dục khóa bổn” giảng bài cho chúng ta nghe, bởi vì văn ngôn văn chỉ cần tiếp xúc trong thời gian dài thì sẽ rất quen thuộc. Mà ngộ tánh của con trẻ cũng rất mạnh, đứa trẻ này, có một ngày chúng tôi giảng đến, “học như bơi thuyền ngược nước, không tiến ắt lùi”, em ấy nói với mẹ mình: mẹ ơi, học như đạp xe lên dốc, không tiến ắt lùi. Cho nên con trẻ thực sự “vốn có bổn giác”, chúng ta chỉ cần tận tâm tận lực dạy thì chúng nhất định có thành tựu tốt. Em tiếp theo nói, “nói chuyện lớn tiếng, làm phiền người khác là tâm xấu”. Em tiếp theo nói “nếu che giấu – lỗi chồng thêm, cho nên tâm che giấu là tâm xấu”. Khi chúng ta luôn có thể dùng Đệ Tử Quy, dùng Thập Thiện Nghiệp làm tiêu chuẩn thì có thể phán đoán tốt xấu đúng sai, cũng có thể có năng lực để chọn lựa, người như thế nào đáng để chúng ta học tập noi theo, người như thế nào nên kính trọng mà lánh xa.

Chúng ta cũng thấy được, thời mạt pháp, tà sư thuyết pháp như cát sông Hằng. Nhưng quý vị đồng tu, chỉ cần con người từng học qua Đệ Tử Quy thì tà sư thuyết pháp không có tác dụng với họ. Nhưng tà sư cũng rất lợi hại, họ nói một trăm câu, chín mươi câu là thật, mười câu là giả, nhưng 10 câu này có thể khiến cho người ta vạn kiếp bất phục. Cho nên chúng ta hiểu được tình huống thực tế này, chúng ta cũng vô cùng sốt ruột, hi vọng mau chóng phổ biến Đệ Tử Quy. Bởi vì khi tâm của con người trống rỗng, tà sư rất dễ dàng xâm nhập, lúc này phải mau chóng xây dựng lý trí. Rất nhiều người rất có tâm hướng đạo, chỉ bởi vì không có nhân duyên gặp được chánh pháp, khi họ gặp phải tà pháp còn cảm thấy tà pháp là chánh, còn vì tà pháp mà muốn kết thúc tánh mạng, tâm hướng đạo như vậy có mãnh liệt không? Mãnh liệt! Chúng ta có tâm như họ không? Không có! Đúng vậy! Nhưng họ không có duyên. Cho nên chúng ta phải mau chóng phổ biến Đệ Tử Quy, Thập Thiện Nghiệp, kinh Vô Lượng Thọ, có thể cứu vận mệnh của một người, của một gia đình, cũng có thể thành tựu nhân duyên đời này thành Phật của một người.

Chúng ta tiếp tục học chương thứ bảy của Đệ Tử Quy, “dư lực học văn”. Phía trước nói đến đều là thái độ làm người, làm việc đúng đắn, đương nhiên Lễ Ký nói, “Khúc Lễ nói: không gì không cung kính”, đối với hết thảy người việc vật đều phải cung kính, đối với học vấn cũng phải cung kính đối đãi. Học tập như thế nào mới là tâm thái đúng đắn, chúng ta có thể thâm nhập chương này để nghiên cứu thảo luận. Trước tiên học tốt việc “làm người”, còn có thời gian rảnh thì nhất định phải “thâm nhập kinh tạng”, người xưa nói, “văn để truyền đạo, văn để hiểu rõ đạo”, văn chương quan trọng nhất là phải viết ra chân tướng vũ trụ nhân sinh, nhằm để lợi ích cho người đời sau. Con người hiện nay viết văn chương là dùng tâm như thế nào? Đa phần ý nghĩ đầu tiên là nghĩ có thể kiếm được bao nhiêu tiền bản quyền. Khi suy nghĩ của họ vì lợi ích của chính mình, xin hỏi sách mà họ viết ra có tương ưng với tánh đức hay không? Không tương ưng. Cho nên chúng ta cũng phải biết phán đoán sách. Quyển sách mà chúng ta xem hôm nay, sau khi xem xong phát hiện rất nhiều lỗi lầm của bản thân, cũng biết chỗ hạ thủ, ngay lập tức có thể làm thế nào nâng cao bản thân, quyển sách này rất đáng để chúng ta đọc.

Cho nên quý vị đồng tu, chúng ta hồi tưởng một chút, khi lần đầu tiên chúng ta nhìn thấy quyển Nhận Thức Phật Giáo của sư trưởng, bạn xem xong cuốn sách này thì nội tâm thế nào? Pháp hỷ sung mãn, nhìn thấy lỗi lầm, cũng hiểu được chỗ hạ thủ ở đâu. Rất nhiều sách sau khi xem xong, chỉ cảm thấy học vấn của tác giả thật giỏi, sau đó bạn không biết phải bắt đầu từ đâu. Vậy chúng ta cùng xem thử, lời văn của sư trưởng nhìn có vẻ đơn giản, ngoài ra lời văn của một người viết ra, có thể khiến người khác cảm thấy trình độ rất cao thâm, nhưng thật sự có thể đạt được lợi ích là quyển sách nào? Là Nhận Thức Phật Giáo. Cho nên trọng tâm ở chỗ nào? Trọng tâm ở người giảng kinh, người viết sách, ý nghĩ của họ là muốn phô trương học vấn, hay là niệm niệm lợi ích chúng sanh? Khi họ niệm niệm lợi ích chúng sanh, họ nhất định sẽ quan sát căn cơ của chúng sanh. Sư trưởng có tâm như vậy mới có thể giảng kinh giáo khiến mỗi người chúng ta đều nhận được lợi ích.

Chúng ta chọn sách, nhất định phải chọn những quyển sau khi xem xong bản thân có thể đạt được lợi ích, biết được làm thế nào áp dụng. Nếu không chúng ta có rất nhiều đồng học, bạn bè cũng rất thích đọc sách, tới nhà của họ, trên kệ đều xếp đầy sách. Quý vị đồng tu có người bạn nào như vậy không? Nhưng mà rất kỳ lạ, đọc càng nhiều thì tư tưởng càng phức tạp. Rất nhiều người bệnh trầm cảm đều đọc rất nhiều sách, người không đọc sách mấy lại không bị bệnh trầm cảm, có khuynh hướng này không? Cho nên thời đại này rất đáng để chúng ta suy ngẫm. Tôi từng hỏi qua đồng tu, tôi nói một nhà tâm lý học, 40 tuổi viết một cuốn sách, 60 tuổi lại viết một cuốn sách, bạn muốn xem cuốn nào? Là cuốn viết năm 60 tuổi hay là 40 tuổi? Quý vị đồng tu, xem cuốn nào? Thời đại này của chúng ta, trước khi có năng lực phán đoán, không biết đã đọc qua bao nhiêu tà tri tà kiến, thật đáng thương! Chúng ta đừng đem sự hối tiếc này truyền lại cho thế hệ sau của chúng ta. Tôi cũng có người bạn học triết học, trong quá trình học triết học, trong tâm của anh ấy đều không nắm được cây thước phải trái đúng sai, càng học trong tâm càng hoang mang.

Quý vị đồng tu, rất nhiều người nói đọc sách của người này viết lúc 60 tuổi, bởi vì cuộc đời ông ấy tương đối có kinh nghiệm. Vậy nếu 80 tuổi ông ấy lại viết một cuốn, bạn muốn xem cuốn nào? Hơn nữa rất nhiều nhà tâm lý viết cuốn sách sau thì phủ định lý luận của cuốn sách trước, có hay không? Có! Bạn đã đặt cược cuộc đời của mình vào họ, kết quả là 20 năm sau họ nói, “xin lỗi, tôi nói sai rồi”. Vậy bạn có thể thanh lọc những thứ trong đầu không. Lại dạy những thứ này cho con của bạn, vậy thì không cách nào xoay chuyển lại được nữa, cho nên không thể không thận trọng! Tuổi tác càng lớn không có nghĩa là càng có trí huệ, bởi vì xã hội này là một lò nhuộm lớn, ngược lại người 20 tuổi thì tương đối đơn thuần. Thứ mà tâm lý học coi trọng, đó là ý thức, là tình thức, có xoay chuyển như thế nào trong tình thức thì cũng đều là vọng tâm, không thể đề khởi lý trí được, cho nên đều là giải quyết triệu chứng.

Quý vị đồng tu, chúng ta từ mọi góc độ tìm hiểu sự khác biệt giữa phương đông và phương tây là ở đâu? Tư duy của người Trung Quốc xem trọng việc “giải quyết cái gốc”, cho dù là Đông Y, hay là đạo đức học vấn, hoặc là thái độ làm người đều là theo đuổi chỗ này. Phương tây họ theo đuổi là chủ nghĩa công danh lợi lộc, mau chóng đạt được hiệu quả, cho nên đó là “giải quyết triệu chứng”; bất luận là về mặt y học, hay là giải quyết vấn đề của doanh nghiệp, thậm chí là viết theo góc độ tâm lý học. Có câu “vạn pháp do tâm”, khi thứ mà tâm truy cầu là tình thức, thì tự nhiên xuất hiện ra chính là kết quả này; nhưng nếu tâm là lý trí, là phát triển theo chân tâm, chân tánh thì hành vi, học vấn thể hiện ra sẽ không giống như vậy. Rất đáng tiếc, bởi vì người Trung Quốc hơn 100 năm thời cận đại không còn thâm nhập trí huệ của tổ tiên, cho nên đánh mất tâm tự tin, đều cảm thấy mặt trăng của nước ngoài tròn hơn, thế nên nhất định phải mau chóng xoay chuyển lại tình thế.

Cho nên đọc sách phải thận trọng, thực ra hiện nay chúng ta xem sách cũng không cần phiền não, bởi vì sư trưởng đã giảng kinh 47 năm rồi, đời này của chúng ta cũng đọc không hết. Chỉ cần chúng ta duy trì việc thâm nhập kinh giáo, làm tốt “một môn thâm nhập, trường kỳ huân tu”, tin rằng nhất định sẽ phiền não nhẹ, trí huệ tăng. Cũng do bởi chúng ta hiểu được tình huống của xã hội hiện tại, cho nên chúng ta luôn phải mang theo pháp bảo bên mình. Chỉ cần người khác tiếp nhận những tư duy đúng đắn này, phải mau chóng giúp họ tiếp tục huân tập, họ mới có thể có nhân duyên tiếp tục tìm hiểu chân tướng sự thật, chúng ta cũng có thể làm tăng thượng duyên của họ, từ trong đó quan tâm, giúp đỡ họ. Khi chúng ta giới thiệu Phật pháp cho một người bạn, chúng ta cũng phải cung kính, chân thành, gọi là tiễn Phật phải tiễn tới tây thiên, khích lệ họ một chút, thúc đẩy họ một chút.

Quý vị đồng tu, bạn đừng thấy thái độ của họ rất tiếp nhận, bạn liền một lần đưa cho họ mười cuốn sách; họ vừa xem mười cuốn sách này, tim đều đập vô cùng nhanh. Trước tiên chúng ta có thể đưa cho họ một hai cuốn sách cơ bản trước, khi họ thật sự biết được lợi ích vô cùng, khởi lên sự hứng thú thì tự nhiên chúng ta lại tặng những cuốn sách này cho họ; thậm chí là nói cho họ biết địa chỉ của Tịnh Tông học viện, Tịnh Tông học hội, họ tự mình có thể đi thỉnh pháp bảo. Chúng ta xem kinh văn, chúng ta đọc một chút:

“Không gắng làm – chỉ học văn – chỉ bề ngoài – thành người nào; nếu gắng làm – không học văn – theo ý mình – mù lẽ phải”

Thực ra đoạn này tương ưng với lời dạy bảo trong “Hoa Nghiêm Kinh Sớ Sao”, trong Sớ Sao có nhắc đến “có giải không hành, tăng trưởng tà kiến; có hành không giải, tăng trưởng vô minh”. Chúng ta cùng xem, “không gắng làm, chỉ học văn”, có giải không hành, tăng trưởng tà kiến, một khi sanh khởi ngạo mạn còn cảm thấy bản thân cao hơn người một bậc. Nhưng “chỉ gắng làm, không học văn”, tức là có hành không giải, “theo ý mình, mù lẽ phải”, vậy thì đó là ngu si, tăng trưởng vô minh. Cho nên học tập rất quan trọng, nhất định phải giải hành tương ưng, từ đây chúng ta bước vào thái độ học tập.

Quý vị đồng tu, trong khóa học chúng ta cũng nhiều lần nhắc đến, nên học tập như thế nào mới có thể đạt được lợi ích. Học tập đầu tiên coi trọng điều gì? Quý vị đồng tu, chúng ta hãy tăng thêm khóa học tám ngày, nếu không tôi sẽ áy náy! Điều quan trọng nhất của học tập là gì? Nhà Phật của chúng ta nói, “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”, nhà Nho nói “học quý ở chỗ lập chí”! Quý vị đồng tu đã lập chí chưa? “Chí” cũng giống như mục tiêu cuộc đời của một người, bạn lập mục tiêu rõ ràng thì mỗi bước đi mới có giá trị. Nếu như không có mục tiêu, đi một khoảng thời gian, sau đó mới biết cuộc đời như vậy không đúng, nên đi theo hướng kia, bạn đã đi ngược hướng, còn phải đi vòng trở lại. Cho nên lập chí rất quan trọng.

Đối mặt với thời cuộc, với tình huống của đất nước, xã hội hiện nay, chúng ta cũng thể hội sâu sắc là khá hỗn loạn, mà sự an định của xã hội mới có thể giúp đạo nghiệp của thế gian pháp và xuất thế gian pháp thành tựu, gọi là tâm an thì đạo mới có thể hưng thịnh. Hiện nay bởi vì cục diện quốc tế khá biến động, chúng ta cũng cảm nhận sâu sắc rằng “tổ chim đã rơi thì không trứng nào nguyên vẹn”, hiện nay trên trái đất nơi nào có xung đột, bắn bom hạt nhân, chúng ta đều có thể sẽ cùng chết chung. Cho nên lúc này chúng ta phải giữ tâm trách nhiệm nên có của người trái đất, phải tới hóa giải kiếp nạn hiện nay. Làm thế nào hóa giải? Đương nhiên “dựng nước quản dân, dạy học làm đầu”. Quân sự, chính trị, kinh tế của thời đại này, những nhân tố này đều không cách nào hóa giải, chỉ có dựa vào sức mạnh của giáo dục để chuyển hóa lòng người.

Giáo dục phải bắt đầu từ chỗ nào? Khi chúng ta tỉ mỉ tư duy như vậy, thì có thể tìm ra được đáp án; tìm được đáp án, chúng ta phải mau chóng làm. Chính là bắt đầu làm từ hiếu đạo, hiếu đạo là điểm khởi đầu của tâm yêu thương, là điểm khởi đầu của tánh đức. Khi chúng ta một đời này có thể duy trì thật tốt hiếu đạo “cha con có tình thân”, lại mở rộng hơn, đặt mình vào vị trí người khác hơn nữa, có thể yêu thương tất cả mọi người, thậm chí là yêu thương tất cả chúng sanh, xem tất cả chúng sanh đều là “cha mẹ đời quá khứ” của chính mình, thậm chí xem là “chư Phật tương lai”, hiếu tâm này phát triển đến cùng cực chính là nhập cảnh giới của Phật.

Chúng ta nếu có thể mở rộng hiếu tâm “cha con có tình thân” này tới tất cả chúng sanh, như vậy thì tâm yêu thương không ngừng mở rộng; một người mà tâm yêu thương không ngừng mở rộng thì cũng phải bắt đầu làm từ loại trừ tập tánh của bản thân. Nhà Nho cũng nói cho chúng ta phương pháp tu học, phải bắt đầu từ “cách vật, trí tri”, khi chúng ta có thể trừ bỏ được sự truy cầu vật dục, thì mới có thể thành ý, chánh tâm. Mà vật dục không có gì ngoài phân biệt, chấp trước, còn có đối lập với người khác, chúng ta chỉ cần đối lập với người khác thì sẽ không có khả năng toàn tâm yêu thương quan tâm người khác, cho nên trước tiên phải trừ bỏ đối lập ở trong nội tâm. Mỗi ngày chúng ta luôn phải quán chiếu bản thân, còn có người nào mình không thể nhẫn nhịn? Còn có người nào mình không thể tiếp nhận? Chỉ cần loại trừ đối lập thì từ trong chân tâm của chúng ta có thể hiển lộ sự bình đẳng đối với tất cả mọi người.

Khi chúng ta có tâm như vậy, lại có thể bắt đầu phổ biến mở rộng từ cha con có tình thân, từ Đệ Tử Quy, tin rằng cho dù là dân tộc, ngôn ngữ khác nhau đều có thể cảm nhận được tâm yêu thương của chúng ta. Bởi vì Đệ Tử Quy vô cùng cụ thể, tin tưởng mỗi dân tộc khác nhau, chỉ cần họ tiếp thu, chỉ cần họ bắt đầu thực hành, nhất định sẽ có được lợi ích về pháp rất lớn, gốc rễ này cũng sẽ bắt đầu sanh trưởng ở những đất nước khác nhau. Được rồi, tiết học hôm nay của chúng ta tới đây thôi, cảm ơn mọi người!

Kính thưa Sư phụ, Chư vị pháp sư, Chư vị đồng tu! Xin chào tất cả mọi người! Cảm ơn Sư phụ, chư vị pháp sư, các vị đồng tu hộ pháp của Tịnh Tông Học Hội, cùng sự tham gia của chư vị đồng tu đến từ khắp nơi trên thế giới mới có thể thành tựu nhân duyên thù thắng này. Nếu mạt học giảng có chỗ nào không tốt, mong chư vị pháp sư, các vị đồng tu góp ý sửa lại cho đúng.

Đức Phật trong “Hoa Nghiêm Kinh” có dạy bảo khuyên nhủ chúng ta “Hết thảy chúng sanh đều có đức tướng trí huệ của Như Lai”, nhưng vì vọng tưởng chấp trước mà không thể chứng đắc. Cho nên chúng ta tu học Phật Pháp, tu học pháp môn Tịnh Độ. Điều quan trọng trước nhất là phải có niềm tin với bản thân. Ngẫu Ích đại sư trong “Di Đà Kinh yếu giải” cũng từng nhắc đến lục tín. Đầu tiên là phải tin vào bản thân, tin bản thân có đức tướng trí huệ của Như Lai. Cho nên “Niềm tin là nguồn đạo, mẹ của tất cả công đức”. Chúng ta phải có niềm tin vững chắc vào lời dạy của Phật Đà, hôm nay cái chúng ta cần phải học đó là “Đệ Tử Quy”. Tầm quan trọng của Đệ Tử Quy, Đệ Tử Quy đối với thế giới, đối với Phật Pháp, còn có đối với sự an định của xã hội, đối với sự hài hòa trong gia đình là một pháp bảo vô cùng tốt. Chúng ta cũng phải xây dựng niềm tin này trước, bởi vì học tập quý ở chỗ lập chí hướng. Khi chúng ta hiểu được tầm quan trọng của Đệ Tử Quy, chúng ta mới có thể lập chí, thông qua sự tu học Đệ Tử Quy, sự thực hành Đệ Tử Quy mới có thể khiến cho cả xã hội này giảm được xung đột, tai nạn, khiến toàn thế giới được an định, hòa bình.

Chúng ta hãy nhìn quốc gia xã hội hiện nay đích thực là động loạn không yên. Chúng ta cần phải suy nghĩ, bởi vì Phật Pháp cũng dạy bảo và khuyên nhủ chúng ta “Bồ Tát sợ nhân, chúng sanh sợ quả”. Người giác ngộ nhất định phải tìm ra được nguyên nhân thì mới có thể trị bệnh đúng thuốc. Bởi vì sự động loạn của xã hội là do lòng người mà ra. Phật Pháp dạy rằng “Y báo tùy theo Chánh báo chuyển”. Các vị đồng tu, lòng người hiện nay đều đang nghĩ đến điều gì? Lòng người đều lấy cái gì làm điểm xuất phát? Chúng ta bắt đầu từ lòng người, từ căn bản mới có thể giải quyết vấn đề. Mấy trăm năm nay phương Tây tiến dần về phương Đông. Tư duy của phương Tây cũng không ngừng ảnh hưởng đến tư duy của phương Đông, ảnh hưởng đến tư tưởng của người Trung Quốc. Cho nên hiện nay chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa công danh lợi lộc đứng đầu. Tôi thường hỏi nhiều người bạn, tôi hỏi họ “Bạn là con cháu Viêm Hoàng đúng không?”. Các vị đồng tu, các bạn là con cháu Viêm Hoàng đúng không? “Niềm tin là nguồn đạo, mẹ của tất cả công đức”. Phải có niềm tin, bạn là con cháu Viêm Hoàng đúng không? Phải (trả lời). Phật Pháp coi trọng thực chất chứ không coi trọng hình thức, vì vậy có lớn tiếng cũng không có tác dụng gì. Chúng ta phải xem xét lại, xem xem khởi tâm động niệm của bản thân có đang thực sự tùy thuận theo sự dạy bảo của tổ tiên hay là đã bị ô nhiễm bởi tư tưởng của toàn thế giới này.

Tôi đã từng hỏi mọi người trong một buổi giảng, tôi hỏi khi bạn có được một món ăn ngon nhất, suy nghĩ đầu tiên của bạn là gì? Một thanh niên khoảng 30 tuổi ngồi hàng đầu bên dưới không cần nghĩ ngợi gì đã nói ngay: “Thì ăn thôi”. Phía sau có một cô trung niên, cô nói cho con trai ăn, cho con cái ăn, ở phía sau cùng có một cụ khoảng 70 tuổi, cụ nói rằng để cha mẹ ăn. Các vị đồng tu, vị nào mới đích thực là con cháu Viêm Hoàng? Nhưng người nào có học vị cao nhất, người tự mình ăn là người có học vị cao nhất. Bởi vậy đọc sách chí tại thánh hiền, đây là lời dạy bảo khuyên nhủ của tổ tiên dành cho chúng ta. Trong giáo dục điều quan trọng nhất là dạy chúng ta thực sự trở thành người tốt, thực sự làm một người thiện. Mà người tốt người thiện thì điều quan trọng nhất chính là suy nghĩ ở trong tâm. Cho nên sự dạy bảo của tổ tiên lấy nhân từ làm căn bản. Vì thế chúng ta thấy toàn bộ lời dạy trong sách Luận ngữ chính là có một tấm lòng nhân ái.

Nhưng bởi vì phương Tây tiến dần về phương Đông. Thế nên con người hiện nay xem trọng chủ nghĩa công danh lợi lộc. Cho nên suy nghĩ đầu tiên là gì? Lấy tự ngã làm trung tâm, thời đại này của chúng ta đọc rất nhiều sách được dịch ra. Ví dụ nói lấy tự ngã làm trung tâm, khi nói thì có cảm giác giống như là danh từ được dịch từ phương Tây. Còn cảm thấy tôi đọc được một ít sách, kỳ thực lấy tự ngã làm trung tâm nói thẳng ra là gì? Chính là ích kỷ. Khi mỗi một người mà suy nghĩ đầu tiên của anh ta là ích kỷ. Ích kỷ nâng cao lên một bậc là gì? Biến thành cạnh tranh, chỉ nghĩ đến bản thân không nghĩ đến người khác. Cạnh tranh nâng cao lên tiếp là gì? Biến thành đấu tranh, đấu tranh nâng cao lên nữa biến thành chiến tranh. Chiến tranh nâng cao lên nữa biến thành tận thế. Thường thường đi trên đường nhìn thấy trên cột điện viết bốn chữ lớn gọi là “Tận thế đến rồi”. Chư vị đồng tu tận thế đã đến chưa? Chưa (trả lời- cười). Cái gì gọi là tận thế? “Sống không bằng chết gọi là tận thế”. Người chết rồi, chúng ta đều hiểu [chết] là thay một bộ y phục, mười tám năm sau lại làm một trang hảo hán. Nhưng sống không bằng chết mới thật sự là tận thế.

Ở đại lục chúng tôi từng nghe một thông tin, có một đứa trẻ mười ba tuổi nấu cơm cho cha ăn, người cha ăn xong thì chết bất đắc kỳ tử. Bởi vì gia đình rất nghèo nên không có tiền khám nghiệm tử thi, chỉ làm qua loa rồi chôn cất. Sau đó đứa bé đó lại nấu cơm cho mẹ ăn, sau khi ăn xong thì người mẹ đó cũng qua đời, cũng làm qua loa rồi đem đi mai táng. Đúng vào lúc cúng bái cha mẹ, đứa trẻ đó không đủ kiên nhẫn ngay lập tức đổ hết cơm canh cúng xuống cống. Người thím của đứa trẻ này cảm thấy kinh ngạc, sao đứa trẻ này tại sao lại không có chút tâm cung kính nào với cha mẹ. Sau đó đứa trẻ đi tới bên người thím hỏi cha mẹ con có phải là có mua bảo hiểm. Người thím nghe xong bỗng nổi da gà, cảm thấy có gì đó không ổn ngay lập tức đi báo cảnh sát. Kết quả điều tra cha mẹ đều do chính tay đứa trẻ đó đầu độc chết. Hỏi đứa trẻ đó vì sao đầu độc chết cha mẹ? Đứa trẻ đó nói là vì muốn lấy tiền bảo hiểm, tiền bảo hiểm chỉ có 10.000 nhân dân tệ mà giết chết 2 mạng người. Tại sao muốn lấy tiền bảo hiểm, bởi vì đứa trẻ đó muốn mua điện thoại. Khi chúng ta nghe được câu chuyện này, chúng ta cần phải suy nghĩ sâu xa hơn. Tại sao một đứa trẻ 13 tuổi không nghĩ đến cha, không nghĩ đến mẹ, trong lòng chỉ có gì? Chỉ có dục vọng, chỉ có lợi ích cá nhân. Cho nên Tổ tiên đã nói với chúng ta “Dục vọng khiến tâm trí bị mê mờ, lợi ích khiến tâm trí bị hồ đồ”. Dục vọng là vực sâu thăm thẳm. Một khi đã bước xuống thì không nhìn thấy đáy, toàn bộ tự tánh sẽ dần dần bị mất phương hướng. Cho nên chúng tôi nghe được chuyện này, khi tất cả trẻ em không có tâm hiếu kính đối với cha mẹ. Vậy thì cha mẹ sẽ trải qua những ngày tháng vô cùng đau khổ.

Tại Sán Đầu có một số thầy cô đã tập hợp trẻ em lại dạy Đệ Tử Quy. Vừa học được hơn 1 tháng, các giáo viên cảm thấy nên để cho những đứa trẻ này được rèn luyện một chút. Có thể lên bục giảng chia sẻ thu hoạch của chúng, sự trưởng thành của chúng trong thời gian vừa qua.  Một đứa trẻ 7 tuổi đứng lên, lời đầu tiên mà em nói là: “Con học Đệ Tử Quy xong thì mới biết làm người hóa ra phải hiếu thuận”.  Các vị đồng tu, câu nói này rất có ý nghĩa, “làm người “hóa ra” phải hiếu thuận”. Vì vậy người không học thì không biết đạo đức, không học thì không biết lễ nghĩa. Mà lời dạy của các vị Thánh Hiền đã bị gián đoạn mất hai ba đời rồi, nên đa số người hiện nay đã không còn biết căn bản của làm người, nghĩa vụ của việc làm người là gì? Vì vậy mà trong Kinh Vô Lượng Thọ có nói “Người đời trước bất thiện, không biết đạo đức, không có người dạy, không nên trách họ”. Các vị đồng tu, bây giờ phải trách ai, cứ trách những người đi trước, đều là người bị hại. Bởi vì [họ] đều không có cơ hội nghe được lời dạy của Thánh Hiền.

Ví dụ chúng ta vào 200 năm trước vừa lúc bạn đi ngang qua con đường nhỏ trên bờ ruộng. Nhìn thấy một nông phu đang canh tác, bạn thỉnh giáo với người nông dân đó, xin hỏi bổn phận của việc làm người là gì? Mặc dù ông ấy 1 chữ cũng ko biết nhưng có thể nói với bạn trong 30 phút mà không cần phải soạn bài trước, nhất định đoạn mở đầu sẽ nói rằng: “Làm người nhất định phải hiếu thuận cha mẹ, yêu thương anh chị em. Làm người nhất định nói là phải làm, phải thành thật đối đãi với mọi người”. Mặc dù ông ấy không biết chữ nhưng mà giáo dục xã hội, giáo dục gia đình của thời đó đều cho ông một sự dẫn dắt chính xác.

Ví dụ hiện nay nhân dịp mùa tốt nghiệp. Bạn đến trước cổng một trường đại học danh tiếng. Vừa đúng ngày hôm đó có những sinh viên vừa tốt nghiệp đi ra. Bạn tiến về phía trước hỏi họ: “Xin hỏi bổn phận của việc làm người là gì?”. Những sinh viên này sẽ trả lời như thế nào, họ sẽ nói sao bạn lại rảnh rỗi như vậy? Tại sao bạn không hỏi tôi: “10 bài hát đứng đầu top hiện nay là gì?”, “10 ca sỹ hàng đầu hiện nay là ai?”.  Bởi vậy nên khác biệt rất lớn. Chúng ta thường nói là thế giới đang ngày một tiến bộ, thực ra câu nói này chúng ta phải lắng lòng mà suy nghĩ. Rốt cuộc là tiến bộ hay thụt lùi? Cái gọi là “Biết hổ thẹn chính là gần với sự dũng cảm”. Cần phải hiểu rõ là chúng ta thực sự đang thụt lùi mới có thể tích cực hướng thượng để trưởng thành hơn, để thay đổi.

Có một người bạn nói với tôi rằng: “Thầy Thái à, văn minh tinh thần đích thực là thụt lùi rồi, nhưng mà văn minh vật chất thì sao? Tiến bộ rồi”. Tôi mới thỉnh giáo người bạn này, tôi nói, vật chất quan trọng nhất trên toàn thế giới này là gì? Vật chất quan trọng nhất là gì? Không khí, ánh sáng mặt trời, nước. Những thứ này đều làm sao? Đều hỏng rồi. Tôi nói tiếp với anh ta, vật chất quan trọng nhất là địa cầu. Khi vật chất này hỏng rồi, tất cả vạn vật đều ra sao?  Đều không thể sinh tồn. Một quả địa cầu muốn hình thành cần phải trải qua mấy tỷ năm, mấy ngàn năm nay từ khi có lịch sử loài người thì địa cầu cũng không xảy ra chuyện gì? Nhưng trong hơn 200 năm trở lại đây, một địa cầu hình thành trong mấy tỷ năm đã bị làm cho trở thành như thế nào? Trở thành đến mức mà các nhà khoa học đều phải đưa ra lời cảnh báo. Nếu còn làm ô nhiễm, phá hủy địa cầu như vậy, có thể qua mấy chục năm hay trăm năm nữa địa cầu sẽ trở nên như thế nào? Sẽ không thể tiếp tục sống được nữa. Văn hóa chúng ta kéo dài mấy nghìn năm, tổ tiên luôn luôn nghĩ làm sao để lại trí tuệ tốt đẹp, để lại hoàn cảnh sống tốt cho con cháu đời sau. Đây là suy nghĩ của tổ tiên chúng ta, nhưng [chúng ta] hiện nay thì sao? Giả dụ chúng ta đều lấy tư duy của người phương tây để ứng đối với sự việc, chỉ nghĩ đến bản thân chứ không hề nghĩ đến con cháu đời sau, nên hiện nay mới phá hủy toàn bộ môi trường đến mức như vậy. Từ khi có con người xuất hiện đến nay, thế hệ nào có khả năng bị con cháu đời sau mắng thảm hại nhất vậy? Có lẽ chính là thế hệ chúng ta. Cho nên nhất định phải dạy dỗ thì chúng mới hiểu làm sao chung sống với người khác, làm sao để chung sống hài hòa với tự nhiên.

Đứa trẻ 7 tuổi này có nhắc đến làm người hóa ra phải hiếu thuận. Sau khi nói xong em còn nói trước đây khi em chưa được học Đệ Tử Quy mỗi ngày đều nghĩ làm sao mưu hại cha mẹ. Khi em vừa nói xong câu này thì mẹ em ngồi ở dưới ngạc nhiên không biết nói gì. Mẹ của em nhất định là không tin nổi câu nói đó lại được nói ra từ miệng của con cô. Tại sao đứa bé đó lại nghĩ đến việc mưu hại cha mẹ, nó mới 7 tuổi mà. Luân thứ nhất trong Ngũ luân đại đạo của chúng ta có nói “Phụ tử hữu thân”, Phụ tử vô thân mới muốn làm hại cha mẹ. Sự không thân thiết này do đâu mà ra? Chúng ta phải tìm ra nguyên nhân.

Hiện nay rất nhiều bậc cha mẹ bận rộn công việc, giao con cái cho người giúp việc, giao cho lớp học thêm, giao cho ti vi, máy vi tính. Trong ti vi và máy vi tính đều dạy những gì? Sát, đạo, dâm, vọng. Đều dạy những thứ này, cho nên tư tưởng của trẻ em dần dần bị sai lệch đi. Hơn nữa rất nhiều bậc phụ huynh vì thể diện của bản thân, bắt con cái đi học một đống thứ, một tuần của trẻ được sắp xếp như thế nào? Đều kín hết lịch. Nội tâm của chúng kêu khổ thấu trời, bởi vì cha mẹ không chăm sóc chúng nên không có sự thân thiết. Sau đó lại khiến chúng mệt mỏi như vậy, những oán khí này từ từ sẽ thế nào? Đang dần tích lũy từng chút một. Nhưng phụ huynh có thể lại cảm thấy rằng, khi ra ngoài nói chuyện với bạn bè đều nói: “Anh xem con tôi đại diện trường đi tham gia thi đấu giành được bao nhiêu giải. Con của tôi vừa biết đàn piano vừa biết khiêu vũ.” Những gì con trẻ học lại được cha mẹ đem ra làm gì? Đem ra khoe khoang, đem ra khiến họ nâng cao thể diện. Họ luôn cảm thấy rất tự hào về con cái nhưng lại không hề biết con cái rốt cuộc đang nghĩ gì? Rốt cuộc con cái đang làm gì? Bởi vì bận rộn công việc nên không có chú ý tới.

Cho nên tư tưởng quan niệm của trẻ em biến hóa theo chiều hướng nào kỳ thực những bậc cha mẹ hiện nay trong lòng có biết đến hay không? Không biết đến. Khi trẻ từ nhỏ đã không thân thiết với cha mẹ thì chúng không cách nào hình thành tấm lòng nhân ái. Chúng sẽ phát triển thành những người chỉ biết có lợi ích bản thân, từ từ nâng cao lên sẽ biến thành cạnh tranh biến thành đấu tranh, biến thành chiến tranh. Cho nên các vị đồng tu, chúng ta hãy xem xem hiện nay mỗi ngày bạn mở tờ báo ra, trong xã hội, trên thế giới, tiết mục biểu diễn có phải chính là cạnh tranh, đấu tranh, chiến tranh. Nguồn gốc của hậu quả này là từ đâu? Từ một niệm ích kỷ. Chúng ta chỉ cần chuyển một niệm này trở thành đúng đắn thì quả ác của toàn bộ xã hội này sẽ có thể từ từ cải thiện được và chuyển thành tư tưởng đúng đắn, nhất định phải bắt đầu từ nhân ái.

Cho nên những năm 70 tiến sỹ Toynbee của Anh đã từng nhắc tới giải quyết vấn đề xã hội của thế kỷ 21 chỉ có hai loại học thuyết mới có thể làm được. Các vị đồng tu, hai loại nào vậy? Học thuyết Khổng Mạnh và Phật Pháp Đại thừa. Chúng ta vừa nhắc tới trọng tâm của học thuyết Khổng Mạnh là gì? Nhân ái. Trọng tâm của Phật Pháp Đại thừa là gì? Từ bi. Vị thánh nhân thị hiện ở phương Tây, đức Chúa Jesu của đạo Cơ Đốc. Ngài cũng dạy bảo chúng ta phải từ bi bác ái, yêu thương tất cả mọi người. Vì vậy tất cả những lời dạy bảo của các vị Thánh nhân và nhà triết học đều không gì ngoài nhân từ, bác ái. Khi mà trong lòng tất cả mọi người đều là nhân từ bác ái, tiến thêm một bước nữa thì con người sẽ giúp đỡ lẫn nhau, yêu thương lẫn nhau. Vậy thì có thể thực hiện được thế giới Đại đồng mà nhà Nho chúng ta luôn tìm cầu, thế giới Hoa Tạng, thế giới Cực lạc mà Phật giáo chúng ta luôn tìm cầu chỉ ở trong một niệm mà thôi.

Chúng ta hồi tưởng một chút, khoảng 30 đến 50 năm trước. Khi một gia đình thu hoạch thóc, hàng xóm ở xung quanh sẽ như thế nào? Đều đến giúp đỡ. Tình cảm của con người vô cùng nồng hậu, có khi trong nhà làm đám cưới tất cả hàng xóm và bạn bè thân thiết đều đến giúp đỡ. Đây chính là một xã hội giúp đỡ lẫn nhau, yêu thương lẫn nhau. Hiện tại thì sao? Có thể hàng xóm ở phía đối diện mang họ gì cũng không hề biết. Sau đó hành lang chung giữa hai nhà chúng ta còn muốn chia đôi. Một nửa bên này tôi quét, một nửa bên kia thì sao? Thì để nhà họ tự quét. Đều tính toán đến mức độ như vậy. Chúng ta nhìn thấy hiện tượng như vậy nhất định phải bắt đầu từ bản thân mình để thay đổi nếp sống xã hội trong giai đoạn hiện nay. Chỉ cần chúng ta thành tâm học hỏi để trở thành tấm gương cho người khác, hành vi làm chuẩn tắc cho người khác. Tin rằng nhất định có thể dựa vào đó để tề gia, bắt đầu thay đổi từ gia đình, từ trị quốc. Bắt đầu thay đổi từ công ty đoàn thể mà bạn đang làm việc. Bởi vì nhân chi sơ tánh bổn thiện, chỉ cần chúng ta có thể thật tâm thể hiện ra thì nhất định có thể làm thức tỉnh sự thành tâm, sự chân thành của người khác. Về điểm này chúng ta cũng cần phải có lòng tin.

Chúng ta nhìn thấy Vua Thuấn thời cổ đại, Đại Thuấn. Ngài chân thành đối đãi với cha mẹ, tâm hiếu chí thành. Ngài tu thân được rồi thì tiến thêm một bước nữa toàn bộ hàng xóm láng giềng đều bị cảm hóa. Sức mạnh cảm hóa hàng xóm láng giềng tiếp tục mở rộng ra bên ngoài. Người ở gần thì tâm phục khẩu phục, người ở xa thì càng thêm hoài niệm. Những người ở xa cũng rất tôn trọng ngài, cũng hi vọng có thể học theo Ngài, quy phục dưới sự lãnh đạo của Ngài. Sau đó đến Nghiêu đế cũng bị cảm động đem thiên hạ truyền lại cho Đại Thuấn. Cho nên nếp sống xã hội đều phụ thuộc vào việc chúng ta học tập theo lời dạy của Thánh Hiền, của Phật và Bồ Tát. Các bạn đồng tu hãy cùng thể hiện thật tốt cho mọi người xem.

Chúng ta xem, toàn bộ thế giới này [nếu] muốn hòa bình an định thì điểm quan trọng là ở trong một niệm, đó là làm sao để con người thật sự dùng tâm nhân ái để đối xử với tất cả mọi người, mọi vật, mọi việc. Phải bắt đầu từ đâu mới có thể thực sự đạt được hiệu quả này? Điều này đáng để chúng ta phải suy nghĩ. Trong Trung Dung có nhắc đến “Dùng chánh đạo để tu thân”, một người muốn tu dưỡng thân tâm, nâng cao học vấn đạo đức, nhất định phải tuân theo chánh đạo. Còn“tu đạo thì dựa vào đức nhân”, nguồn gốc tu dưỡng chánh đạo là ở tâm nhân từ, mà căn bản của tâm nhân từ ở đâu? Trong Luận ngữ cũng có dạy rằng “Có hiếu với cha mẹ, yêu thương anh chị em chính là căn bản của Nhân”. Chúng ta tìm ra được căn bản của căn bản, “người quân tử chăm lo cái gốc, làm tốt căn bản rồi thì đạo đức tự nhiên sanh”, nhân đạo, chánh đạo của chúng ta có thể thành tựu rồi. Cho nên hiếu đễ là căn bản của Nhân, muốn làm được hiếu đễ, giáo trình tốt nhất là gì, Đệ Tử Quy, nhập tắc hiếu, xuất tắc đễ.  Các vị đồng tu, chúng ta phải có lòng tin, Đệ Tử Quy có thể giải quyết vấn đề của thế giới.

Đệ Tử Quy có thể giúp Phật Pháp phục hưng không? Sư phụ ngài cũng vừa mới nhắc tới “Vạn pháp do duyên sanh”. Chúng ta suy nghĩ một chút, Phật Pháp là truyền từ Ấn Độ vào Trung Quốc, Ấn Độ cách Trung Quốc bao xa? Một khoảng cách rất xa, mà những vị Đại đức cao tăng trong quá trình truyền bá Phật Pháp đại thừa vào Trung Quốc có đi qua các quốc gia khác hay không? có hay không? Có, vậy tại sao lại không giới thiệu đại thừa Phật Pháp cho họ, các vị cao tăng đại đức chỉ cần chúng sanh có được lợi ích từ Phật Pháp thì dù cho các ngài phải xả bỏ thân mạng cũng không hế luyền tiếc, chúng ta biết cao tăng Bát Đạt Mật Đế vì để cho người Trung Quốc biết đến kinh Lăng Nghiêm, đã giấu kinh Lăng Nghiêm trong cánh tay của mình. Thà là cắt da thịt của mình cũng phải thành tựu cơ duyên cho người Trung Quốc biết đến kinh Lăng Nghiêm. bởi vậy chỉ cần chúng sanh có thể kế thừa đại thừa Phật Pháp, các vị cao tăng đại đức nhất định sẽ truyền bá pháp ra ngoài.

Kết quả là những quốc gia gần đó đều không đón nhận đại thừa Phật Pháp. Chúng ta cũng thấy được, rất nhiều quốc gia Đông Nam Á chỉ có thể lãnh hội được Phật Pháp tiểu thừa. Tại sao ở vùng đất Trung Quốc này lại có thể kế thừa đại thừa Phật Pháp? Đây cũng là một điểm quan trọng mà chúng ta cần phải suy nghĩ, trong kinh điển Phật có nhắc tới, “không học tiểu thừa mà học đại thừa thì không phải đệ tử Phật”, cho nên học đại thừa nhất định phải đặt nền móng trên căn bản là tiểu thừa. Các vị đồng tu, Trung Quốc có Phật Pháp tiểu thừa không? Tiểu thừa đã suy tàn rồi, vậy tiểu thừa ở đâu? Người Trung Quốc chúng ta tại sao lại trực tiếp học đại thừa, đúng rồi, nếu bạn không học tiểu thừa thì bạn là đệ tử ma, không phải đệ tử Phật. Bởi vì Trung Quốc có học thuyết Nho Gia đã tạo nền tảng tiểu thừa, nhân thiên thừa cho chúng ta, mà rất nhiều lời dạy của Nho Gia, tâm lượng đó thậm chí còn vượt qua cả tiểu thừa.

Tôi thường nói với bạn bè, tấm lòng của chúng ta là gì? Trong “Lễ ký – chương lễ vận đại đồng” có nhắc tới, “khi thực hành đại đạo thì thiên hạ là của mọi người”. Con người không chỉ yêu thương cha mẹ của mình, không chỉ yêu thương con cái của chính mình, mà nên để cho người già an được hưởng tuổi già, người trẻ tuổi có thể phát huy được tài năng của mình, trẻ em có điều kiện được trưởng thành, người góa vợ, góa chồng, mồ côi, cô độc, bệnh tật đều được chăm sóc. Tâm hiếu thuận, tâm cung kính đó, tâm yêu thương đó đã truyền đến tất cả mọi người, cũng giống như trong Đệ Tử Quy có nói “phàm là người, đều yêu thương”, cho nên lời dạy của Nho Gia tâm lượng còn vượt qua tiểu thừa. Bởi vì người Trung Quốc có căn bản như vậy nên mới có thể kế thừa Phật Pháp đại thừa, khai hoa kết trái ở đây khoảng hơn 2000 năm. Có rất nhiều người thành tựu nhưng vì hơn 100 năm trong thời kỳ cận đại, lời dạy của Thánh Hiền ở Trung Quốc bị suy tàn nên rất nhiều người học đại thừa Phật Pháp nhưng không có thành tựu. Khi tôi đi giảng ở bắc kinh, có một vị đồng tu hơn 60 tuổi dẫn theo con trai của mình cùng đến nghe giảng. Ngày đầu tiên khi nghe giảng xong ông ấy rất xúc động, bèn đi tới bên cạnh thầy giáo của chúng tôi, cứ ở đó cảm ơn mãi không thôi. Ông ấy nói nguyên nhân tôi tu học mấy chục năm không được lợi ích, cuối cùng tôi cũng tìm ra được rồi, bởi vì tôi vẫn chưa làm tốt hiếu đạo. Mà hiếu đạo là căn bản lớn của đức hạnh nên Khổng lão phu tử có nhắc đến trong “hiếu kinh”, “hiếu là căn bản của đạo đức, giáo hóa cai trị cũng từ hiếu mà ra”. Người Trung Quốc đã tìm ra được cái gốc của đức hạnh, chính là hiếu đạo. Giáo dục, tu thân nhất định phải bắt đầu từ chữ hiếu, cho nên chúng ta cũng hiểu được tại sao có nhiều người tu trì, nhưng số lượng đạt thành tựu thì thua xa người xưa. Nguyên nhân chính là không có căn cơ, mà Đệ Tử Quy là quyển kinh căn bản nhất, nền tảng nhất của học thuyết Nho Gia. Khi chúng ta có thể học tốt Đệ Tử Quy, tiến thêm nữa có thể truyền bá rộng rãi, đây cũng là góp thêm phần công sức vào việc kế thừa và truyền bá Phật Pháp đại thừa.

Học tốt Đệ Tử Quy, có thể cứu giúp thế giới, có thể cứu Phật Pháp, có thể cứu gia đình. Các vị đồng tu, tình hình các gia đình hiện nay như thế nào? Tục ngữ có câu “mỗi nhà đều có một cuốn kinh khó đọc”, kỳ thực trong các tình huống phức tạp, bạn chỉ cần gỡ rối từng vấn đề một, tìm ra cương lĩnh, thì không có vấn đề gì lớn. Triều đại nhà Chu kéo dài 856 năm, tại sao nhà Chu có thể kéo dài hơn 800 năm, nguyên nhân là do đâu? Bởi vì chúng ta đọc lịch sử có thể xem xét việc quá khứ để đoán biết được tương lai, thực ra nhà Chu đã thực hành hiếu và đễ rất tốt. Cha của Chu Vũ Vương là Chu Văn Vương, cha của Chu Văn Vương là Vương Quý, Chu Văn Vương rất hiếu thuận với cha mình là Vương Quý. Thật sự đã làm được “sáng phải thăm, tối phải viếng”, mỗi ngày sáng trưa chiều ngài đều đến vấn an cha mình, xem xem cha ngủ có ngon không? Ăn có ngon miệng hay không? Nếu khẩu vị của cha không được tốt lắm, ngài vừa nhìn thì trong lòng sẽ rất lo lắng. Khi sức khỏe của cha tốt một chút, ăn uống bình thường, thì ngài mới cảm thấy yên tâm. Bởi vậy nên một ngày vấn an ba lần.

Vì tấm gương của Chu Văn Vương như vậy, nên Chu Vũ Vương cũng vô cùng hiếu thuận với Chu Văn Vương. Có một lần Chu Văn Vương bị bệnh, Chu Vũ Vương ở bên cạnh chăm sóc 12 ngày, không hề nới lỏng đai lưng, đến nón cũng không tháo xuống. Bất cứ lúc nào cũng luôn ở bên chăm sóc cha mình, nhờ tấm lòng hiếu thảo đó mà bệnh của Chu Văn Vương mau chóng chuyển biến tốt. Thế nên gọi là “tâm chí thành thì cảm thông”, tin rằng chén thuốc của Chu Vũ Vương có giống với chén thuốc của người bình thường không? Chắc chắn là không giống rồi, bởi vì có sự gia trì của tâm hiếu thuận thì kết tinh của nước sẽ vô cùng đẹp, uống xong vô cùng có hiệu quả. Cho nên Nhà Chu dùng hiếu để trị thiên hạ, chúng ta không cần phức tạp hóa nhiều sự việc.

Tiếp đó, Nhà Chu dùng Đễ để trị thiên hạ, cha của Chu Văn Vương là Vương Quý, Vương Quý có hai người anh trai, một vị là Thái Bá, một vị là Trọng Ung. Ba anh em họ đều do Thái Vương sinh ra, Thái Vương là ông nội của Chu Văn Vương. Khi ông nhìn thấy Chu Văn Vương chào đời, ông cảm thấy vô cùng hoan hỷ, cảm thấy đứa cháu trai này có tướng làm Thánh Chủ, mà bác cả, bác hai của ngài chính là Thái Bá và Trọng Ung nhìn thấy cha mình yêu thương cháu như vậy, nên hai người đã hẹn nhau lấy danh nghĩa lên núi hái thuốc chữa bệnh cho cha, lên núi lần đó thì không bao giờ quay trở về nữa. Đem thiên hạ nhường cho em trai Vương Quý của mình, kế đó thì truyền ngôi cho Chu Văn Vương. Các vị đồng tu, các ngài nhường như vậy, đã tận được tâm hiếu, bởi vì làm như vậy để tiện cho cha quyết định, không hi vọng cha mình vì hai anh em họ mà phải suy nghĩ, không thể truyền ngôi cho em trai Vương Quý.

Cho nên việc nhường ngôi như vậy đã thành toàn tâm ý của cha mình, thành toàn cho tình nghĩa huynh đệ, đến thiên hạ còn có thể nhường được, thì còn có chuyện gì có thể khiến huynh đệ bất hòa chứ, như vậy nhường là hiếu, nhường là đễ, còn cả nhường là trung, trung với toàn dân thiên hạ. Bởi vì việc nhường vương vị này có thể khiến Chu Văn Vương lãnh đạo nhân dân toàn quốc. Cho nên đây là tận hiếu, tận đễ, tận trung, trên làm thì dưới noi theo, người dân thời nhà Chu đều xem những người lãnh đạo này làm tấm gương, nên thời đại của nhà Chu mới có thể kéo dài hơn 800 năm. Các vị đồng tu, căn bản giải quyết vấn đề trong gia đình cũng là hiếu và đễ, nên chúng ta phải có lòng tin với Đệ Tử Quy, chắc chắn có thể giải quyết vấn đề của thế giới, có thể giải quyết vấn đề suy bại của Phật giáo, giải quyết vấn đề của xã hội, của gia đình.

Lời dạy bảo trong kinh Hoa Nghiêm của đức Phật, “tất cả chúng sanh đều có đức tướng trí huệ của Như Lai”, nên chúng ta phải có niềm tin với chính mình. Đệ Tử Quy cũng nói rằng “Chớ tự chê, đừng tự bỏ, Thánh và Hiền, dần làm được”. Tại sao vốn có đức tướng trí huệ của Như Lai nhưng bây giờ lại không thọ dụng được, chỉ vì vọng tưởng chấp trước mà không lĩnh hội được. Thế nên chúng ta đích thực cần buông bỏ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Kinh Vô Lượng Thọ cũng dạy chúng ta rằng “tất cả đều tu tập tuân theo đức hạnh của Phổ Hiền đại sĩ”, cho nên Tây Phương Cực Lạc Thế Giới là pháp giới của Phổ Hiền Bồ Tát. Các vị đồng tu, thập đại nguyện vương của Phổ Hiền bồ tát, khi nào thì bắt đầu tu vậy? Giả dụ chúng ta muốn nói rằng sau khi vãng sanh mới tu. Vậy đó chính là phân biệt, chấp trước. Nếu như ngay vào lúc này chúng ta có thể thực hành thập nguyện của Phổ Hiền bồ tát trong cuộc sống, trong công việc, có thể thực hành trong đối nhân xử thế tiếp vật, vậy thì bạn có thể nắm chắc là mình sẽ được vãng sanh. Bởi vì các vị bồ tát ở Tây Phương chắc chắn mỗi ngày đều nói với Phật A Di Đà: thế giới Ta Bà đã có một vị Phổ Hiền bồ tát, chúng ta phải nhanh chóng đón người đó qua đây.

Nguyện thứ nhất của Phổ Hiền bồ tát là “lễ kính chư Phật”. Các vị đồng tu, lễ kính chư Phật, vậy thì phải bắt đầu lễ kính từ vị Phật nào? Đúng rồi, có ai không kính cha mẹ mà lại đi kính người khác. Cho nên trong “Hiếu Kinh” dạy rằng, không yêu thương cha mẹ của mình mà yêu thương người khác là trái với đạo đức, không yêu cha mẹ mình mà đi yêu người ngoài chính là trái ngược với đức hạnh, như vậy là không bình thường. Khi anh ta không hiếu kính với cha mẹ nhưng lại đối tốt với bạn, bạn phải làm sao? Phải rất cẩn thận, bạn đừng có đắc ý vui mừng, vì nghiệp chướng hiện tiền, oan gia trái chủ đều có pháp thuật, sẽ có mê chướng xuất hiện. Bởi vậy trong lúc tôi giảng bài thường nhắc đến, việc chọn lựa trong cuộc sống vô cùng quan trọng. Một khi bạn chọn lựa sai rồi, có thể là cuộc sống sẽ có những ảnh hưởng rất không tốt. Cho nên mới nói “nam sợ chọn nhầm nghề,  nữ sợ lấy nhầm chồng”.Các vị đồng tu, tôi nghĩ đa số mọi người đều có con gái, mọi người có dạy con gái của mình làm thế nào để chọn bạn đời không? Giả dụ chúng ta không dạy, vậy con gái lấy không được chồng tốt, cũng không thể trách chúng được. Đúng rồi, quý vị phải dạy thì chúng mới biết phán đoán chứ. Cho nên pháp bảo tốt nhất chính là hiếu, khi đối phương là người có tâm hiếu thảo, tình yêu đối với bạn, sự quan tâm đối với bạn mới là thật.

Cho nên tôi mới hỏi một số bạn bè chưa kết hôn. Tôi nói giả dụ có một người nam, anh ta theo đuổi bạn đã 3 năm rồi, đối với bạn hữu cầu tất ứng, giống như là Quan Thế Âm Bồ Tát, có cầu tất ứng. Nửa đêm bạn thấy đói bụng chỉ cần gọi điện thoại cho anh ấy, anh không nói tới lời thứ hai ngay lập tức lao ra ngoài, đem chè mè đen, chè hạnh nhân đến trước mặt bạn, không nề hà gian khổ. Chỉ cần anh ta được nghỉ thì nhất định dẫn bạn đi uống cà phê, cùng bạn leo núi, du sơn ngoạn thủy. Nhưng mà trước giờ chưa từng cùng cha mẹ đi uống cà phê, đi leo núi. May mà tổ tiên của bạn tích đức, mà gia đình nào thường làm việc thiện thì nhất định có nhiều may mắn. Vừa may một vị trưởng bối của bạn biết anh ấy, bèn đến nhắc nhở bạn: cậu ấy bất hiếu với cha mẹ, con tự mình suy nghĩ có nên lấy cậu ấy hay không. Kết quả là có rất nhiều cô gái ở đó vẫn còn do dự một lúc lâu. Tôi nói: đến lúc này mà bạn còn do dự, vậy thì thật sự mà gặp phải thì e là lành ít dữ nhiều. Bởi vì người trong cuộc thường mê, người ngoài cuộc mới nhìn thấy rõ, bây giờ người ngoài cuộc còn nhìn không rõ thì khi vào cuộc liền phiền phức rồi.

Có một số cô gái nói rằng: anh ấy sẽ thay đổi. Anh ấy có thể sẽ nói: chỉ cần em lấy anh, anh nhất định sẽ sửa hết những thói hư tật xấu. Tôi bèn nói với những cô gái đó. Tôi nói “Say khướt sa trường anh chớ mỉa. Xưa nay chinh chiến mấy ai về?”. Có rất nhiều người đều nói rằng “tôi sẽ thay đổi đối phương”. Cho nên gả cho anh ấy, sau khi gả xong thì mới biết “giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”. Vì quen rồi thì thành tự nhiên, cho nên một người thật sự muốn thay đổi thì chỉ có bản thân anh ấy mới có thể quyết định, những người bên cạnh như chúng ta chỉ là trợ duyên thôi. Mà khi bạn là trợ duyên, lại cưỡng ép bắt anh sửa đổi, anh ấy lại càng không sửa, thì bạn sẽ rất mệt mỏi. Chúng ta phải tìm nơi môn đăng hộ đối, phải tìm người có tư tưởng quan niệm khá tương đồng thì mới có thể kết pháp duyên, kết nhân duyên này. Cho nên hiếu có thể giúp bạn phán đoán bạn đời, đương nhiêu hiếu cũng có thể giúp bạn phán đoán tất cả bạn bè mà bạn đang giao du. Nếu bạn bè có tấm lòng hiếu thảo, thì tình nghĩa mà họ đối với bạn mới là thật sự.

Lễ kính chư Phật, nhất định phải bắt đầu từ việc lễ kính cha mẹ mình. Lễ kính phải thực hành trong cuộc sống hàng ngày, thực hành trong từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống. Cho nên câu đầu tiên dạy trong Đệ Tử Quy, “cha mẹ gọi, trả lời ngay, cha mẹ bảo, chớ làm biếng”. Lễ kính của chúng ta, nhất định phải thực hành trong tất cả hành động và lời nói, khi chúng ta hiếu kính cha mẹ thì cũng cần quán chiếu bản thân, tâm chúng ta có phải đang cung kính không? Hay là khi trả lời cha mẹ, cảm thấy trong lòng có chút khó chịu, chúng ta phải quán chiều từ khởi tâm động niệm. Bắt đầu làm từ căn bản, ngoài việc cung kính trong ngôn từ lời nói, thì trong cuộc sống cũng phải quan tâm cả những việc nhỏ nhặt, “đông phải ấm, hạ phải mát, sáng phải thăm, tối phải viếng”. Chúng ta học đông ấm hạ mát này, Đệ Tử Quy chỉ lấy câu chuyện này làm ví dụ, mùa đông trời lạnh chúng ta phải giúp cha mẹ làm ấm chăn, để cho cha mẹ khi đi ngủ cảm thấy ấm áp. Mùa hè trời nóng, chúng ta phải quạt mát giường cho cha mẹ trước khi ngủ, có phải là quan tâm đến cha mẹ chỉ có hai việc này không thôi? Vậy là chúng ta học một cách máy móc rồi, chúng ta phải dưỡng thân của cha mẹ, dưỡng tâm của cha mẹ, dưỡng chí của cha mẹ. Từ những phương diện này mà tận tâm tận lực, cái này chính là thực hành lễ kính chư Phật.

Lễ kính chư Phật, ngoài cha mẹ ra chúng ta còn phải lễ kính ai? Lễ kính huynh đệ, lễ kính trưởng bối. Cho nên “ra ngoài phải kính”, anh thương em, em kính anh, anh em thuận, hiếu trong đó. Người thật sự có tấm lòng hiếu thảo với cha mẹ, tuyệt đối là không có chuyện cãi nhau với anh em, bởi vì anh em cãi nhau thì ai là người đau lòng nhất? Cha mẹ, một khi tâm hiếu thảo của một người mở ra rồi thì trăm điều thiện đều mở ra, anh em tuyệt đối sẽ không cãi nhau. Bởi vì “đức tổn thương, cha mẹ tủi”, khi ra ngoài giao du với người khác nhất định đối đãi thành tín, không thì danh tiếng của mình ngoài xã hội không tốt, khi truyền đến tai cha mẹ, cha mẹ nhất định sẽ rất đau lòng. Cho nên tâm hiếu vừa mở ra thì trăm điều thiện đều mở ra.

Lễ kính chư Phật, kế đến phải lễ kính tất cả trưởng bối, tôn kính người lớn tuổi và các bậc Thánh Hiền. Tôn kính người lớn tuổi và các bậc Thánh Hiền cũng không thể nào chỉ nói trên cửa miệng, nên Đệ Tử Quy dạy rằng, “hoặc ăn uống, hoặc đi đứng, người lớn trước, người nhỏ sau”. Chúng ta muốn ăn thức ăn ngon, lúc đó là lòng tham hay là tâm cung kính, cách biệt rất xa. Sự khác biệt giữa thánh và phàm là ở đâu? Chỉ trong một niệm. Chúng ta trong cuộc sống này, trong nhu cầu ăn uống, điều đầu tiên là phải nghĩ đến cha mẹ, trưởng bối. Vậy thì lễ kính của chúng ta mới thực sự làm được.

Ngoài cha mẹ, trưởng bối phải lễ kính ra thì vẫn còn phải lễ kính ở phương diện nào nữa? Chúng ta xem chương Cẩn trong Đệ Tử Quy, sáng dậy sớm, tối ngủ trễ, đối với thời gian có cần phải cung kính hay không? Thời gian là vàng bạc, có tiền khó mà mua được thời gian. Kỳ thực con người có thể lễ kính với thời gian của bản thân, cũng chính là lễ kính đối với cha mẹ, với sư trưởng. Bởi vì thân này của chúng ta là của cha mẹ, hi vọng chúng ta có thể dùng thân này lập thân hành đạo, có thể thành tựu bản thân. Tiến thêm một bước nữa là làm rạng danh tổ tiên. Những thái độ này mới làm cho chúng ta không dám lãng phí thời gian, lãng phí sinh mệnh. Cho nên cũng cần lễ kính thời gian, “sáng rửa mặt, phải đánh răng, tiểu tiện xong, rửa tay sạch”, đối với thân thể này cũng phải làm sao, cũng phải lễ kính. Bởi vì thân thể da tóc nhận từ cha mẹ, không dám làm tổn hại chính là khởi đầu của hiếu. Đệ Tử Quy cũng có nhắc đến “nón quần áo, để cố định, chớ để bừa, tránh dơ bẩn”, thái độ này là lễ kính đối với điều gì? Đối với tất cả khoáng vật, vật chất đều phải lễ kính. Chúng ta dùng khăn lau bàn sạch sẽ, xếp sách vở một cách ngay ngắn chỉnh tề, như vậy cũng là đang thực hành lễ kính chư Phật. Gọi là “tình dữ vô tình, đồng viên chủng trí”, thế nên chương Cẩn này cũng chính là đang thực hành lễ kính chư Phật.

Tiếp đến “Tín”, “phàm nói ra, tín trước tiên”, vì vậy đối với lời nói của mình cũng phải cung kính. Kỳ thực cung kính đối với lời nói của mình, cũng chính là cung kính đối với người khác. Vì lời nói này nếu như làm tổn thương người khác, thì bạn đối với người khác không có tâm cung kính. “Thấy chưa thật, chớ nói bừa”, khi chúng ta vẫn chưa nhìn thấy chân tướng sự vật mà đã đi kể khắp nơi, trên thực tế chính là bất kính đối với người khác. Càng quan trọng hơn nữa là cũng không cung kính đối với tự tánh của chính mình, vì đã mê mất rồi. Tiếp đến “yêu bình đẳng” chính là bình đẳng thương yêu tất cả chúng sanh, lễ kính tất cả chúng sanh. Tiếp đến “gần người nhân”, đối diện với sư trưởng, đối diện với thiện tri thức, nhất định phải cung kính, y giáo phụng hành. Cái này cũng là lễ kính. Cuối cùng “có dư sức thì học văn”, đối với tất cả học vấn mà chúng ta đã học cũng cần phải có tâm cung kính. Giả dụ chúng ta không cung kính đối với học vấn, đối với tu học Phật Pháp không cung kính, thì có thể sẽ giống như thầy Lý Bỉnh Nam từng nói: bỡn cợt Phật Pháp, dùng Phật Pháp tiêu khiển. Cho nên Đệ Tử Quy cũng thực hành lễ kính chư Phật.

Đệ Tử Quy cũng thực hành “xưng tán Như Lai”. Chư Phật và Như Lai không giống nhau, chư Phật là nói về tướng, Như Lai là nói về tâm, nói về tánh. Xưng tán Như Lai nhất định phải tùy thuận tánh đức mà xưng tán. Nên chúng ta xưng tán người khác cũng phải có một tiêu chuẩn, một nguyên tắc, không thì có lúc sự xưng tán của chúng ta không những không giúp đỡ được đối phương mà còn có thể hại cho đối phương. Có một bé gái rất xinh, mới 4-5 tuổi. Tất cả người lớn nhìn thấy em thì mắt đều mở rất to, sau đó mới nói: ồ, sao lại có đứa trẻ có đôi mắt như vậy, có cái mũi như vậy, có cái miệng như vậy nhỉ? Tại sao lại hài hòa như thế, xinh xắn đáng yêu như thế? Có một thầy giáo của chúng tôi nói rằng, nhìn thấy bé gái này thì không dám nhìn đến lần thứ hai, xinh xắn quá. Tất cả người lớn đều khen ngợi em điều gì? Đều khen ngợi tướng mạo của em. Như vậy có phải là xưng tán Như Lai không? Không phải. Khen ngợi tài năng, tướng mạo của em, thì chỉ làm tăng trưởng cái tâm ngạo mạn của em, lòng tham của em, tâm ưa thích hư vinh của em. Cho nên em bé này khi đi học cứ chốc chốc lại lấy gương ra soi một lần, học không chuyên tâm. Tất cả mọi người nhìn thấy em nhất định sẽ coi trọng điều gì đầu tiên, vẻ bên ngoài.

Cho nên chúng ta xưng tán Như Lai thì cần phải tùy thuận tánh đức. Đệ Tử Quy chính là một tiêu chuẩn rất tốt mà chúng ta có thể đọc thuộc, thọ trì. Bất cứ lúc nào cũng có thể nhớ đến thì sẽ biết dựa trên những đức hạnh này mà khen ngợi người khác. Nếu không thì sẽ dùng tâm thiện làm chuyện ác, như vậy thì không tốt.

Buổi giảng hôm nay chúng ta tạm thời đến đây thôi. Cảm ơn mọi người!